Тајното живеалиште на кичевскиот градоначалник во зградата на сватот на Ахмети

ИРЛ откривa дека Фатмир Дехари живее во стан од 172 квадрати во нов станбен комплекс во Кичево, а не во семејната куќа во селото Србица. Станот се води на фирмата „АС Сењак“ во сопственост на бизнисменот Селаудин Арифи. Фирмата „АС Сењак“ е во топ петте фирми со најмногу тендери од општината, а сопственикот Арифи е во сватовска врска со лидерот на ДУИ Али Ахмети.

Известува: Маја Јовановска / Илустрации: Лука Блажев

Фатмир Дехари е еден од најмоќните луѓе од Кичево. Тој е актуелен градоначалник на општина Кичево и функционер од кариера кој минатите две децении ги минува на разни високи државни, но и високи партиски позиции во Демократската унија за интеграција која 20 години е дел од извршната власт. Во историјата на градот останал најдолго на градоначалничката функција. 

Десетте години власт со Кичево се проследени со растечко незадоволство од заедницата, како и сè позачестени обвинувањата за негрижа и корупција од страна на опозициските партии и граѓаните – активисти. Како на пример, високо партиско влијание врз доделувањето на јавните набавки. Чест пример во медиумските записи е пратеникот на ДУИ Исмаил Јахоски, нарекуван и кралот на нафтата. Неговата семејна фирма „Пуцко Петрол“ дебело профитира од тендери во институциите каде што раководат партиски кадри на ДУИ. Меѓу нив е и Кичево. 

На хартија, Дехари е редок вид во македонската политика. Во минатите две децении бил именуван на бројни високи функции, но се чини никогаш не ги злоупотребил за да се збогати. Неговиот имотен лист депониран во Државната комисија за спречување на корупцијата е непроменет од 2002 година до денеска. 

И навистина,  документите на институциите кои што бележат податоци за движниот и недвижниот имот покажуваат дека Фатмир Дехари е речиси сиромав градоначалник. 

Репортерите на ИРЛ преку пребарување на јавните списи и интензивна теренска проверка во Кичево откриваат дека градоначалникот незаконски живее во непријавен стан во зграда изградена од страна на сватот на Али Ахмети, што е спротивно на прописите на Министерството за внатрешни работи. Ова откритие отвори прашања за веродостојноста на имотната состојба на градоначалникот и сомнежи за трговија со влијание. 

Скриениот стан 

Според Избирачкиот список Дехари живее во куќа на неговите родители во селото Србица. Има сопруга и три деца. 

За две децении функционерски живот во неговиот имотен лист во Антикорупциската комисија не е променето речиси ништо. Не поседува никаков имот на негово име, ниту пак на неговата сопруга. Како имот на родителите пријавил две куќи од вкупно 210 квадрати, земјоделско земјиште и штала. Живее од градоначалничка плата и скромните примања на неговата сопруга од минимално загарантирана плата во „А.Д. Пошта“.

„Па, ова сум јас. Ова сме ние. Знаат кичевчани како живеам“, вели Дехари.

Според него, ако имало било што сокриено, тоа досега ќе излегло пред јавноста.

„ Значи не е тоа една недела, ќе криеш една недела. Десет години се.“, вели Дехари.

Јавна тајна во Кичево е дека Фатмир Дехари не живее во селото Србица како што официјално пријавил во Државната комисија за спречување корупција. Зградата ја изградила фирмата „АС Сењак“ од Кичево, а вселена е во 2018 година. ИРЛ неколку пати безуспешно чекаше пред објектот да се појави Дехари или неговата сопруга. Неговите соседи не криеја дека комшија им е градоначалникот.

 „Да, тука живее. На првиот кат“, рече за ИРЛ еден од соседите кој има стан во истиот влез. 

Според јавно достапните имотни листови во Катастарот Фатмир Дехари не е станар во објектот.  Станот кој го користи има 172 метри квадратни и се води на фирмата која ја изгради зградата – „АС Сењак“.  

Кичево е мал град, а граѓаните и локалната власт многу брзо открија кои се темите на кои работи тимот новинари од ИРЛ.

Градоначалникот Дехари подготовен го дочека прашањето во интервјуто, зошто крие дека живее во стан во Кичево и зошто овој имот не го пријавил во институциите.  

„Немам ништо посебно. Единствено станот што го земал постариот брат откако се договорил со сопственикот и од моментот кога ќе биде извршена уплата, истиот ќе биде пријавен. Засега постои само усмен договор меѓу брат ми и сопственикот. Ништо друго немам.“, рече Дехари. 

Фирмата „АС Сењак“ во чиј стан живее градоначалникот е во сопственост на кичевскиот бизнисмен Селаудин Арифи. Неговото име не беше познато за пошироката јавност и неговите бизнис операции секогаш беа под радарот на медиумите. Но, сватовската врска со Али Ахмети го популизираше – неговата ќерка е вереница на синот на претседателот нa ДУИ. Компанијата АС Сењак, веќе десет години е меѓу првите пет фирми кои добиваат најмногу тендери од општина Кичево. За осум години оваа компанија склучила договори со градоначалникот Дехари во вредност од 6,5 милиони евра.

Станот кој го користи не е пријавен во Антикорупциската комисија, иако како функционер има обврска да наведе и во случај доколку живее под кирија и колку пари плаќа за наем. 

Според даночниот експерт Павле Гацов, законите кои ја уредуваат оваа област не познаваат термин усмен договор, дури и во случај ако имотот е издаден под закуп. 

„Според Законот за нотаријатот,  во Законот за домување, и Законот за катастар е строго прецизирано дека договорот за закуп треба да биде заведен кај нотар и укнижен во Kатастар.“, вели Гацов цитирајќи членови од сите споменати закони. 

Претседателката на Антикорупциската комисија Билјана Ивановска вели дека токму поради вакви случаи, Државната комисија за спречување на корупција инсистира да се донесе Закон за потекло на имот, како системско решение за откривање на начинот на стекнување на имотот.

„Концептот на законот за кој ДКСК се залага е да се воспостави обврска за сите граѓани на РСМ да пријават сè што поседуваат како имот, а не е пријавено, со докази/објаснување за неговото потекло. Сметаме дека не може да се врши конфискација без да се испита потеклото на имотот.“, вели Ивановска.

Управата за јавни приходи по барање на ДКСК или самоиницијативно може да спроведе постапка за испитување на имотната состојба на функционер, службено лице и одговорно лице во институција што располага со државен капитал по повеќе основи. Овие постапки може да се спроведат ако лицето не поднело анкетен лист во Антикорупциската комисија, ако не пријавило промена на имотот, дало невистинити податоци или пак, ако утврди дека неговиот имот или имотот на член на неговото семејство во текот на траење на мандатот, е несзразмерно зголемен во однос на редовните примања. 

Ако во постапката за испитување на имотот не се докаже дека е стекнат со легално стекнати и оданочени приходи, УЈП носи решение за оданочување со персонален данок. Основа за пресметување на данокот е разликата помеѓу вредноста на имотот во време на стекнувањето и докажаната висина на средствата за негово стекнување. Данокот на непријавените приходи се пресметува по стапка од 70%.

Одобрение за изградба на пет ката, зградата има шест ката

Зградата во која што живее градоначалникот се наоѓа во близина на кичевската касарна. Компанијата „АС Сењак“ е сопственик на две градежни парцели од речиси 8000 метри. На едната од нив веќе е изградена зграда. Земјиштето го купила од компанијата „Пуцко Петрол“ во 2011 година, плац кој пак Пуцко Петрол го купил од државата. 

Неколку месеци откако станал сопственик на земјиштето „АС Сењак“ добива одобрение за градба. Предвидено е да се гради објект со подрум, приземје и пет ката. Решението го потпишува претходниот градоначалник на Кичево Благоја Деспотовски од ВМРО – ДПМНЕ. Зградата е завршена во 2018 година и има плус еден изграден кат, спротивно на дозволата за градење. 

Сопственикот Селаудин Арифи вели дека зградата нема вишок катови, а последниот кат, всушност, бил потпокрив. Во разговор со новинарите на ИРЛ, Арифи потврди дека зградата „можеби не е е изградена по стандарди“. Но, според него, не било сторено нешто незаконски.

Вториот објект оваа компанија го гради на земјиште кое бизнисменот Селаудин Арифи го купил на јавно наддавање од општината во 2016 година. За плацот наддавал само тој. Почетната цена била 980 денари по метар квадратен, и како единствен надавач земјиштето го купил за 1078 денари по метар квадратен. За 4278 квадрати платил 4,6 милиони денари (75.000 евра).

Втората зграда започнала да се гради во 2018 година. Како и веќе вселената, во која што живее градоначалникот, има одобрение за пет ката. Објектот се уште не е завршен, а досега се изградени шест ката. За овие два објекти, општината се уште нема констатирано дали се градени согласно одобренијата за градба. 

Бизнисменот Селаудин Арифи одби интервју за ИРЛ

Компанијата „АС Сењак“ е основана во 2000-та година, а сопственик е Селаудин Арифи од Кичево. Во медиумите името на „АС Сењак“ почна да се споменува пред неколку години како фирма која е донатор на ДУИ и добива голем дел од тендерите од општина Кичево за асфалтирање и реконструкција на улиците во општината.

Фокусот го привлече кога Селаудин Арифи направи крупни бизнис чекори. Купи 18 проценти од акциите на фабриката за чоколади „Европа“ и стана претседател на Надзорниот одбор, а летово ги откупи сите акции и стана доминантен сопственик на  „Жито Караорман“. 

Кога медиумите почнаа засилено да истражуваат за бизнис операциите на Селаудин Арифи открија дека неговата ќерка е вереница на Шкумбин Ахмети, синот на лидерот на ДУИ. 

На пребарувачот ГУГЛ, на социјалните мрежи, во медумските архиви нема ниту една фотографија од кичевскиот бизнисмен. Кога новинарите на ИРЛ го побараа Селаудин Арифи немавме надеж дека ќе се согласи на средба. Напротив, за само 15 – тина минути договоривме состанок, а условот беше да дојдеме без камери. 

Се сретнавме во центарот на градот, во „Хотел Кичево“. Разговорот траеше повеќе од еден час, а прашањата до него беа за бизнис, политика, па се до приватните врски со Али Ахмети. 

Селаудин Арифи има 54 години, а во бизнисот е од 2002 година. Не крие дека е пријател со сопственикот на „Пелистерка“ Цветан Панделиски, кого го нарекува „чичко Целе“. За него вели дека му ги отворил вратите на бизнисот на почетоците и чувствувал дека требал да му се оддолжи. И поради тоа кога Панделески беше во домашен притвор тој секој ден го посетувал во неговиот дом.

За себе вели дека не е бизнисмен во рангот на големите олигарси и дека не прави ризични потези. Неколку пати нагласи дека не сака да има никаква врска со политика, а на прашањето за донациите во партиската каса на ДУИ рече дека тој донирал често и за цркви, џамии, социјално загрозени семејства. 

Селаудин Арифи за градоначалникот не кажа лош збор. Го пофали за инфраструктурните проекти, а благо го искритикува дека Дехари не се заложил доволно да се подобри бизнис климата во општината. 

Бизнисменот беше дециден дека Дехари нема стан во зградата што тој ја изградил, но не деманатираше дека можеби првиот човек на општината користи стан во објектот. 

Се согласи писмено да одговори на сите прашања на ИРЛ, но потоа го прекина контактот и повеќе не одговори на телефонските повици. 

Незаконски престој кај дубиозен инвеститор

Министерството за внатрешни работи прецизно одредува како се пријавува ново живеалиште. Доколку градоначалникот на Кичево, Фатмир Дехари сакал да се пријави дека живее во стан на својот брат, до полицијата треба да достави дузина документи. 

Но, тоа е невозможно бидејќи станот го поседува фирмата инвеститор, а не братот.  Ако се верува на зборовите на Дехари, брат му имал само усмен договор за купување на овој стан. Доколку Дехари сака да го пријави живеалиштето, ќе треба да депонира договор од фирмата „АД Сењак“ што може да отвори сомнежи пред јавноста и институциите, 

МВР предвидува дека за промена на адреса во иста општина, треба да се пријави во полиција во рок од осум дена со доказ за обезеден стан за живеење. Доколку не се испочитува прописот, МВР предвидел казна од 100 до 500 евра доколку не се пријави или не се одјави живелаиштето, односно адресата на станот.

„Омилените“ бизнисмени на Фатмир Дехари

Најмногу пари од општинската каса за јавните набавки се одлеваат за капитални инвестиции. Од 2015 година во топ пет фирми кои добивале тендери со највисока вредност најчесто се појавуваат неколку локални компании. 

Опозициската партија Алијанса за Албанците (АА) минатата година во јули го обвини Дехари за кленталистизам и корупција при трошењето на јавните општински пари. Според нив, „АС Сењак“, „Пуцко Петрол“ и „Линди ДООЕЛ“ со години се најголемите корисници на набавките, а сите се блиски до лица на раководни функции од неговата партија ДУИ. Генц Сељмани, претседателот на кичевскиот огранок на Алијанса за АЛбанците рече дека ова е штетно за бизнисот во општината и ја дестимулира конкуренцијата. 

„Во општината има создадено монопол на компании и ни малку нема распределено средства кај помалите компании кои едвај го преживеаја изминатиот период како резултат на пандемијата и ограничувањата и рестрикциите кои беа на сила.“

Дехари се согласува дека тендерите најчесто ги добиваат неколку фирми, но ги отфрла политичките обвинувања дека локалната власт во Кичево фаворизира одредени компании, а секоја тендерска постапка била законска и во транспарентна процедура. 

„Ве уверувам дека Комисиите за јавни набавки во Кичево се целосно независни, се темелат на Законот за јавни набавки и фирмите кои имаат добиено тендери се темелат на законот и на најдобрата понудена цена.“, вели Дехари.

Градоначалникот вели дека нема информации дали некои од фирмите или нивните сопственици се донатори на ДУИ. 

ПОГЛЕДНЕТЕ ГО КУСОТО ВИДЕО ЗА ТАЈНИОТ СТАН НА ГРАДОНАЧАЛНИКОТ НА КИЧЕВО ФАТМИР ДЕХАРИ