Легализација на дивоградби преку еколошки „зелени“ мерки. Независниот пратеник Скендер Реџепи на досетлив начин преку измени во Законот за градење, предлага сите нелегални куќи и згради кои на покривот имаат инсталирано соларни панели за производство на струја, да добијат статус на легални објекти. Документот е пред пратениците и доколку пратениците гласаат „за“ се отвора можност да се легализираат сите дивоградби низ Македонија.
Известуваат: Маја Јовановска и Ивана Настеска/Илустрација: Лука Блажев
На 23-ти јануари до Претседателот на Парламентот поранешниот пратеник на Алтернатива, Скендер Реџепи, доставил предлог за измена на Законот за градење. Бара да се донесе по скратена постапка, што значи да не ги мине филтрите на транспарентна и јавна расправа. Собранискиот спикер од СДСМ, Јован Митрески, предлогот го стави на гласање утре. Ако пратениците го усвојат, тогаш ќе отворат врата за легализација на илјадници дивоградби.
Пратеникот Реџепи во предлогот бара да се легализираат сите дивоградби со намена А1 (куќи) и А2 (згради), викендици, како и доградби кои не се предвидени во Деталните урбанистички планови (ДУП) и се изградени на државно земјиште. Како единствен услов кој им се поставува на сопствениците на дивоградбите е на покривите да имаат фотоволтаични панели за производство на електрична енергија.
„Тука мора да се има предвид дека објектите со класа на намена А1 и А2 се користат пред сѐ за примарно семејно домување при што на сопствениците на ваквите објекти им се овозможува низ законски пропишана процедура за добијат одобрение за градење за својот објект, доколку со свој придонес, покрај двојниот износ за надоместок за уредување на градежно земјиште овозможат побрза енергетска трансформација на државата.“, напишал во образложението Реџепи доставено до неговите колеги пратеници.
Тој додава дека легализацијата би ги опфатила и викенд куќите или други објекти за времено сместување, кои како што вели „се најмногу, а можеби и без исклучок надвор од урбано уредените населени места, каде електро – дистрибутивната мрежа е со слаб капацитет, а некои од нив и воопшто немаат пристап до истата, па на овој начин би придонеле како за доброто на државата, така и за свој бенефит, притоа без да наштетат на никој.“
Во документот нема анализа колку нелегално изградени објекти ќе опфати законот и на кој период ќе се однесува. Според пратеникот Скендер Реџепи измените нема да имаат негативни импликации врз буџетот, туку напротив ќе се влеат пари од легализацијата на дивите објекти.
ИРЛ побара став за предложените измени на Законот за градење, кои експресно беа ставени на дневен ред во Собранието, од Комората на архитекти и инженери.
Одбија да ги коментираат обидите преку интервенција на пратениците да се протне „еколошка легализација на дивоградби“, бидејќи документот со предвидени измени не бил доставен до нив за да дадат стручно мислење.
„Со оглед на тоа што во Комората членуваат сите професии вклучени во секторот градежништво, коментари по однос на законски решенија до законодавецот, Комората доставува во согласност со досега воспоставените практики, а после спроведување на широка анкета со своето членство по принцип на инклузивност, транспарентност и сеопфатност.“, пишаа во одговорот од Комората на архитекти и инженери.
Пратеникот Реџепи иницијатор на предлог – законот не е во земјава. Тој во телефонски разговор за ИРЛ рече дека идејата да го поднесе предлогот до Собранието дошла од „одредени луѓе“, „обични граѓани“. До него испративме официјални прашања, но иако вети дека ќе ги одговори, до објавувањето на текстот не одговори.
Партијата на Реџепи испазари заменик-министер во Владата
Пратеникот Скендер Реџепи, откако ја напушти партијата Алтернатива, во Собранието официјално делува како независен пратеник. Пред неколку месеци формираше своја партија „Народно движење“ и одлучи да се приклучи кон владејачкиот блок на партии предводен од СДСМ. Веднаш доби едно заменичко министерско место во култура и едно директорско место во ЈП Водостопанство.
„Народно движење – Добар почеток на политичкото патување, патување кое ќе ни овозможи да ја зачуваме насоката која започна многу порано, но сега со новиот политички концепт под капата на Народно движење. Нека ни е со среќа и Господ нека биде со нас“, изјави Реџепи на основачкото собрание на 10-ти септември минатата година.
Откако политички се позиционираше, стана поактивен во иницирање на законски акти, особено во областа на градежништвото. Првиот пат му беше безуспешен, кога лани во декември побара Собранието да изгласа промени на Законот за легализација на бесправно изградени објекти по скратена постапка. Тогаш, во одбрана на предлогот, Реџепи образложуваше дека со измените ќе им се овозможи на над 50 илјади граѓани да живеат во безбедни домови и во подобри услови доколку им се даде можност да ги легализираат своите домови.
„Тие граѓани не се криминалци. Тие се фамилијарни луѓе кои што се во тешка состојба и биле принудени да инвестираат без да изградат без соодветна дозвола“, рече Реџепи во одбрана на предлог-законот за легализација на објекти.
Овој предлог – закон лани во декември не ја мина собраниската процедура бидејќи 63 пратеници гласаа против тој воопшто да биде ставен на дневен ред на седницата, а само 20 пратеници дадоа поддршка. Од народните избраници што дадоа поддршка се пратениците на ДУИ, двајца од Алтернатива, и по еден пратеник од СДСМ, Алијанса за Албанците, ГРОМ и Демократска партија на Турците.
Легализацијата на дивоградби, односно на објекти изградени надвор законските процедури, по првпат беше овозможена со Законот за постапување по бесправно изградени објекти изградени до 2011 година.
Пред три години во 2021 година имаше уште еден обид да се донесе нов закон за легализација на дивоградбите. Тој закон ја помина собраниската процедура, но претседателот на државата Стево Пендаровски одби да го потпише указот бидејќи по анализата на неговиот правен тим заклучил дека законот е спротивен на Уставот со што ги става граѓаните во нееднаква положба, привилегирајќи ги оние кои не ги почитувале правните прописи на штета на совесните граѓани кои при градење на објекти постапувале во согласност со законите.
