Лица од бизнисот, политиката и естрадата го држат просторот за диско клубови во Градскиот парк. Работат нелегално и без договори и лиценци, но се надвор од радарот на институциите, кои дејствуваат во нивна заштита. Вработени во фирмата на заменик градоначалникот на Град Скопје и советник, Енвер Малиќи, како и поп ѕвездата и бизнисмен Дарко Гелев Брејк се дел од лицата вмешани во овој бизнис. Ниту Трајановски, ниту Шилегов не се замерувале со кафеанџиите од Градскиот парк ниту ги спроведувале законите. Хаосот и безаконие во име на интерсите на малкумина се случува на 100 метри од седиштето на општината во срцето на Скопје.
Зошто ја работиме оваа приказна
Истражувачката репортерска лабораторија известува за проблемите кои се од стратешки интерес на граѓаните – владеењето на правото и борбата со корупција. Наша мисија е да известуваме и да ги истражуваме приказните коишто се важни за граѓаните, а никој не ги прави поради доминантното влијание на дневната политика во медумискиот пејсаж. По моделот кој што го користат нашите партнери во Меѓународниот проект за известување за организиран криминал и корупција, и почитувајќи го начелото на транспарентноста, сметаме дека е наша должност да им објасниме на граѓаните и како ги бираме темите и зошто ги сметаме за важни за јавниот интерес.
Ноќниот живот и јавниот интерес
Првата мисла која ви поминува низ глава кога ќе се спомене фразата ноќен живот е – едноставно забава. Ноќните клубови се места каде што се опуштаме. Но, ноќниот живот е и економија. Таму се пресретнуваат моќни индустрии како тобако и алкохолната индустрија. За двете индустрии е карактеристично што во нив доминира мала група транснационални компании кои контролираат повеќе од половина од светскиот пазар. Затоа овие две индустрии, според проценките на многу видни владини и невладини меѓународни извештаи, претставуваат голем предизвик за голем број влади во светот, дури и во развиените демократски држави. Особено е тешко за неразвиените и земјите во развој. Ваквите држави во кои што владеењето на правото е проблематично, мора да се борат на два фронта. Од една страна се моќните корпорации со речиси неограничени ресурси за лобирање и, од друга страна е организираниот криминал. Мафијата историски секогаш се стремела да го контролира во одредена мера ноќниот живот бидејќи тој им овозможува многу бенефити: од пазар на нелегални наркотици до низа креативни начини за перење на валканите пари.
Од друга страна, ноќниот живот зборува многу и за самото општество. Угледни светски експерти – социолози ќе речат дека диверзитетот и живописни сцени од градскиот ноќен живот придонесуваат за развојот на културата, како и на прогресивните политички движења. Се на се, колку повеќе избор, колку повеќе понуда, толку повеќе креативно вклучени граѓани, толку поквалитетен живот.
Притисоци
Ноќните клубови во Градскиот парк во Скопје како тема се наметнаа при случајна проверка на податоци за друга приказна врзани со работата на јавното претпријатије „Паркови и зеленило“. Откривме хаос, незаконитост и негрижа во стопанисувањето со градскиот имот во срцето на паркот – просторот на стариот Луна парк. Во првиот дел од истражувањето фрлиме светло врз работата на, во јавноста малку позната фирма „Луна Дооел“ основна од Градот Скопје, односно од Паркови и зеленило. При работата на вториот дел, се соочивме со закани и со притисоци кои што ги пријавивме во Меѓународната мрежа за известување за организиран криминал и корупција чијашто членка е ИРЛ – Македонија, во Самостојниот синдикат на новинари и медиумски работници и во Здружението на новинари на Македонија кое што испрати допис до сите релевантни меѓународни и домашни институции. Во интерес на безбедноста на нашите новинари, не сме во можност да споделиме повеќе детали. Во продолжение прочитајте го вториот дел од случајот „Привилегирани ѕверки“ во продукција на ИРЛ.
Пишуваат: Давид Илиески и Александра Денковска Гоцевска
Прочитајте го првиот дел од Привилегирани ѕверки – Хаос и беззаконие во Градскиот парк
(ВИДЕО) Градот Скопје без оглас ќе дели договори на летните клубови кои и онака си работат без нив
Саботна треска во Градскиот парк
Три децении секое лето скопјани се туркаат со автомобилите во викенд вечерите во Градскиот парк. Ноќниот живот во јуни од урбаниот центар се сели во Градскиот парк. Во Скопје важи непишаното правило дека не си „битен“ на ноќната клубска сцена, ако немаш летно продолжение на клубот во Градскиот парк. Зоната во стариот Луна парк е најголемата и најатрактивната. Некогаш таму се собираа важни имиња од светската клубска сцена и се одржуваа живи свирки преку кои се негуваше македонската клубска сцена. Денеска, може да чуете измешани звуци на турбо фолк музика или да начекате настап на Наташа Беквалац, на пример. Тоа, измешано со звуците на техно музика за широките маси. Со чест на ретките исклучоци, просторот во Луна паркот често е критикуван дека е престорен во центар на шундот. Се постави прашањето чии се ноќните клубови и кој ги менаџира? Ако низ градот се вртат едни имиња, на хартија фигурираат други.
Истражувањето на Истражувачката Репортерска Лабораторија открива дека во центарот на Скопје, на само стотина метри од кабинетот на градоначалникот, опстојува не само забавна, ами и сива зона во која што правилата и законите не постојат. Документите покажуваат врски со моќни лица од политичкиот живот. Хаосот и безаконието почнале во времето на поранешниот градоначалник Коце Трајановски, а продолжуваат и денеска со Петре Шилегов. Фирмата основана од институциите „Луна дооел“ којашто е формирана за да воведе ред, дополнително направила повеќе проблеми. На територијата на стариот Луна Парк во моментов оперираат четири ноќни клуба -Хавана, Кабрио, Соулд 091 и Привилиџ. Во минатите години овде работеа клубови со различни имиња – од ХЛ, Батлер, Колосеум итн. Закупците на земјата секогаш биле исти, но оние кои во реалноста оперирале со клубовите во повеќето случаи се други лица. Во последните три години ниту еден од овие ноќни клубови кои се на земјата на „Паркови и зеленило“ нема лиценца за работа бидејќи Градот не им дал договори. Пазарната инспекција доаѓала, но никој не бил спречен да работи. Иако лиценците биле на име на едни фирми, од клубовите печалеле други кои немале никаков договор со градските институции. Сега Градот се впушта во прва помош за спас на ноќните клубови и ќе им доделува договори. Но, зошто толку галама за она што претставува мала ноќна забава?
Хавана
Хавана е првиот ноќен клуб од влезот на стариот Луна парк. Единтвениот кој уште од самото отварање не го променил брендот и сопствеништвото. Зад објектите и земјиштето на кое се наоѓа Хавана стои фирмата ПМД-КОМ ДООЕЛ од Скопје со управител Марк Перкпалај.
Последниот годишен договор кој фирмата го има склучено за закуп на земјиштето со Градот е во 2015 година, и тоа за површина од 275м2 плаќала закупнина од околу 2500 евра за сезона. Иако од 2015 до денес, нема склучено нов договор за закуп на земјиштето, тимот на ИРЛ го посети ноќниот клуб. По нарачаниот пијалок побаравме фискална сметка – на неа можеше да се види дека оперира истата фирма којашто и оригинално го склучила првиот договор.
Последата лиценца за работа на ноќен клуб која Хавана ја добива е во 2016 година. Нејасно е како успеале да добијат лиценца за работа, кога немале валиден договор за закуп на земјиштето. Според Законот, Министерството за економија е надлежно за издавање лиценци, но тие не можат да се издадат ако не постои договор. Репортерите на ИРЛ разговараа со Министерството кое не упатуваше во Државниот пазарен инспекторат. Одговори не добивме, само префрлање на одговорноста во нејасни обиди да објасни што прават.
За тоа како и кој ги оставил да работат без договор и дали воопшто плаќале некому во годините за кои немале договор, институциите не даваат одговор. Зборувавме и со управителот на „Хавана“.
„Јас во оваа фирма само фигурирам како сопственик, инаку сум само менаџер“, ни рече Прекпалај.
По разговорот, му испративме прашања за нејасната ситуација и за тоа кој навистина стои зад овој клуб, но не добивме повратен одговор.
Фирмата „ПМД-КОМ”, освен ноќниот клуб „Хавана“ поседува уште еден угостителски локал. Ресторанот „Соул кичен“ кој се наоѓа на Кејот 13 Ноември.
Кабрио
Следен во редот, до Хавана, се наоѓа ново отворениот ноќен клуб „Кабрио“ кој со работа започна лани – доцна во летната сезона. Земјиштето и објектите на поранешниот славен клуб „Кабрио“ со години стоеја во руинирана состојба без никој да се погрижи да тие повторно заживеат. Лани, тивко, без никаков оглас, непозната фирма започна со реконструкција на ноќниот клуб.
Фирмата која го отвори ноќниот клуб, нема ниту лиценца, ниту пак договор за закуп на земјиштето. Одговорот кој го добивме од институциите е дека тука работи фирмата „СРС Трејд“ од Скопје, а сопственик и управител е извесен Томислав Ивановски.
Како ова диско почнало да функционира без договор за закуп и лиценца за работа никој не умее да одговори. До Општината Карпош, која што е надлежна за инспекциски надзор во Градскиот парк, испративме прашања дали издале градежна дозвола на овој клуб и дали додека траеле градежните работи извршиле инспекциски надзор. Од таму добивме одговор дека во конкретниот клуб „Кабрио“ не се изведени поголеми градежни активности, туку преземените активности од нивна страна се во склоп на постоечкиот габарит и простор.
Старо Колосеум
Она што денес е останато од култниот скопски клуб „Колосеум“, кој со години беше едно од најпопуларните места каде младите се забавуваа во летните ноќи, се два посебни клуба кои во последните години неколку пати го променија и брендот и сопствеништвото.
Денес се познати како XL (Икс Ел) и Соул 091. Двата работеле со различни фирми иако оригиналните договори за закуп ги имал друг. Двата клуба од почетокот на нивната работа па до сега, ниту еднаш досега немаат добиено лиценца за работа.
Договорот од 2015 година е склучен со фирма „СС Инвест“ од Скопје со управител Зоран Столевски во градот познат како Зоки Свила. Колосеум се простира на површина од 1.902м2, а за истото „СС Инвест“ плаќала околу 15.000 евра закуп за една сезона. Кога тимот на ИРЛ стапи во контакт со Столевски тој ни кажа дека веќе три години е излезен од работата со ноќниот клуб и не сака да коментира ништо повеќе, „затоа што тоа што се случува таму е хаос“.
Енвер Малиќи и Саше Коњ
Во комуникација со институциите кои се надлежни да го средат овој хаос добивме информацја дека на оваа локација последна фирма која работела е „Батлер“ од Скопје со управител Сашо Лазаревски. Истата фирма оперира со клубот „Соул 091“. Се служат ексклузивно пијалоци и цигари увезени од компанијата на заменик градоначалникот Енвер Малиќи – „Гемак Трејд – Енвер“. На хартија, сопственик е извесен Сашо Лазаревски. Но, ИРЛ откри дека Лазаревски, според податоците на Агенцијата за вработување, тој повеќе години работи во „Гемак“ и е долгогодишен соработник на синот на Енвер Малиќи, Алтин Малиќи.
Во телефонски разговор Алтин Малиќи рече дека тие немаат ништо со оваа проблематика.
„Јас немам ништо со дискотеките, сопственик е Сашо Лазаревски и најдобро за оваа тема да контактирате со него“, ни рече Малиќи и ни даде контакт телефон од Лазаревски.
Лазаревски ни испрати порака дека е на одмор во Грција и дека ќе не исконтактира за две недели откако ќе се врати од одмор. На неговата порака му рековме дека сторијата ќе се објави и дека прашањата можеме да му ги пратиме по смс. Се согласи и вети дека ќе ни одговори. По неколку дена молк, му испративме уште една порака на што тој ни одговори дека неговиот тим ќе не исконтактира. До објавување на оваа сторија одговори не добивме.
Привилиџ
Последна дискотека, која се наоѓа од задната страна на стариот Луна парк и гледа кон кејот на реката Вардар е Централ парк – Привилиџ. Во времето кога ова земјиште не е атрактивно за газдите на ноќните клубови, Луна ДООЕЛ го доделила на фирма „АЈ М ДОО“ во замена за изградба на мини голф терени.
Во 2003 година е потпишан еден договор според кој фирмата го добила земјиштето под закуп на пет години за 1500 евра годишно, а во 2005 година е направен анекс со кој фирмата за нејзините инфестиции е ослободена за плаќање кирија за пет години, а по завршувањето на изградбата договорот за закуп да се смета за продолжен со важност од 19 години.
Синот на директорот на Луна Доел управувал со фирма каде што таткото делел договори
Тогаш сопственик на фирмата бил Атанас Петров, а нејасано е како земијиштето е доделено на толку долг период. Една од работите која може да го објасни истото е дека во 2007 година како управител на фирмата доаѓа Бојан Атанасиевски, син на Миодраг Атанасиевски, директорот на Луна ДООЕЛ под-фирмата на ЈП Паркови и зеленило која ги склучува договорите.
Миодраг Атанасиевски исто како и за другите наши прашања поставени во првиот дел од ова истражување одби да коментира.
Пресвртот се случува во 2009 година кога како сопственик на „АЈ М” доаѓа Дарко Гелев познат како Брејк, а земјиштето наместо мини голф терени станува ноќен клуб кој неколку години работи без да плаќа никаква закупнина на основ на потпишаниот договор во 2003 година. Неколку години подоцна, Луна ДООЕЛ сакаат да го раскинат договорот поради, како што може да се види од дописите, неисполнување на обврските за изградба на мини голф терените, по што започнува судски спор меѓу двете фирми.
Додека договорот се уште не е раскинат, Луна ДООЕЛ во 2013 година потпишува договор со нова фирма. Овој пат склучуваат годишен договор за закуп на земјиштето со „МАРМАКС ГРУП ДООЕЛ” . Фирма основана во 2007 година, тогаш под името „МЕТРОПОЛИС РАДИО ДОО” на која што, исто така, во јавноста за сопственик важи Дарко Гелев – Брејк.
Брејк
Оттогаш Луна ДООЕЛ подолжила да склучува годишни договори со „Мармакс Груп Доел”, а последниот е потпишан во 2015 година, каде за површина од 1218м2 фирмата плаќала околку 11.000 евра за сезона. Нејасно е како Луна ДООЕЛ за земјиште за кое веќе имало договор на 19 години, склучила договор со нова фирма. Сопственик на новата фирма, „Мармакс”, е извесна Николина Јакимова. Но, во Централниот регистар на компании беше оставена емаил адресата на популарниот Брејк.
На нашите прашања Дарко Гелев одговори дека тој е содружник во „АЈ М”, а дека прашањата се однесуваат на фирмата „Мармакс”.
„Како содружник во Друштвото АЈ М ДОО Скопје, Ве известувам дека врз основа на Договор за отстапување на побарувања и пренос на права од 2015 година, АЈ М ДОО Скопје, како Отстапувач, му ги отстапува на МАРМАКС ГРУП ДООЕЛ Скопје, како Примач, сите побарувања, права и обврски што АЈ М ги имал како Закупувач спрема Закуподавачот Луна ДООЕЛ Скопје.
Исто така Ве известувам дека прашањата од Вашиот е-маил се однесуваат на договор/и меѓу Луна ДООЕЛ Скопје и правниот субјект МАРМАКС ГРУП ДООЕЛ Скопје, па од тие причини, јас како содружник на АЈ М ДОО Скопје, не би можел да дадам одговор“, ни одговори Гелев.
Сакавме да разговараме со Гелев и да утврдиме кој точно е сопственик на оваа фирма и како таа оперира во моментов имајќи предвид дека на просторот на „Мармакс” оперира сосема друго друштво кое што го води клубот „Привилиџ“. Го пронајдовме едно рано утро неделава во кафулето каде што редовно пие кафе.
Тој овој пат седна со нас и ни објасни дека во моментов води судиски спор со Луна ДООЕЛ, за кој ќе бара отштета од Градот поради тоа што тој иако има инвестирано во објекти, Луна ДООЕЛ сака да го раскине договорот. Неговото сопствеништво во „Мармакс Груп” повторно одби да го коментира, дури и откако го соочивме со заборавената електронска адреса.
„Маилот ништо не значи на Суд“, кратко рече Брејк.
Биљана Супер Лајт
Иако договорот за закуп е на „Мармакс”, во клубот оперира друга фирма. Репортерите на ИРЛ беа во дискотеката и купија пијалоци со цел на сметката да го прочитаат правното лице кое оперира со шанковите. По долги препирања, добивме фискална сметка, првата во полниот клуб издадена во 02:17 часот. Ова диско е често полно и единственото од кое што ечи турбо фолк музика.
Сопственичка е Биљана Дичевска од скопската населба Аеродром. Целосно нова фирма која нема ниту договор за закуп на земјиштето, ниту лиценца за работа на ноќен клуб. Подружница на оваа фирма е Кафе барот Манго во скопската населба Кисела Вода.
За ова Гелев вели дека они не го реиздаваат просторот, туку само си склучиле договор за соработка.
Нов оглас
Откако речиси половина сезона, летните дискотеки кои се наоѓаат во Градскиот парк работат без договори за закуп и без лиценци за работа, денеска ќе се одржи наддавање за просториите кои и онака веќе ги користат. До ова дојде по пишувањата на ИРЛ и дебатата којашто нашата прва приказна ја предизвика на советничка седница. Градот прво сакаше без оглас да дели договори. По реакциите во јавноста, набрзина организираа јавно наддавање кое ќе се случи денеска.
Јавното претпријатие „Паркови и зеленило“ минатиот петок во дневниот весник „Нова Македонија“,го објави огласот за давање под закуп на земјиштата во парк.
Во моментов во Градскиот парк функционираат пет дискотеки, а огласот е распишан само за четири.
За „Кабрио“ кое има површина од 1.161 метри квадратни, а почетна цена на наддавањето ќе биде 10.000 евра. За „Привилиџ“ со површина од 1.218 метри квадратни ќе се наддава од 11.500 евра, за локацијата од 1.902 метри квадратни каде што порано беше „Колосеум“, а сега работат „XЛ“ и „Соул 901“ќе се бараат 15.500 евра, додека за најмалата дискотека од 275 метри квадратни – Хавана наддавањето ќе започне од 3.000 евра.
