Во истиот час кога Груевски се пофали дека е безбеден во Будимпешта, Маѓар Телеком постави нови директори во Македонски Телеком.
Кога Никола Груевски преку проглас на социјалните мрежи објави дека добил азил од унгарската влада, речиси истовремено, централниот регистер на компании на Македонија попладнето објави дека се промениле дел од директорите во одборот на Македонски Телеком.
Причина е заминувањето на стариот директор од Будимпешта. Во изминатите три месеци се промениле три директорски позиции во одборот поради давање оставки на директори во Маѓар Телеком.
На барање на унгарската страна, „Македонски Телеком“ промени член од одборот на директор. Одлуката е официјална и на сила од 20 ноември минатиот месец, откако Регистарот на компании на Република Македонија ги впиша промените. По ова барање, Собранието на АД „Македонски телеком“ на 09 ноември одлучува да го разреши Иштван Ѓерѓ Девени, исто така од Унгарија, и на негово место го назначува Јанош Тремел кој што е директор на мрежна технологија во „Маѓар Телеком“, унгарската подружница на „Дојче Телеком“. „Дојче Телеком“ преку „Маѓар Телеком“ го поседува мнозинскиот пакет акции во македонскиот телеком, односно 51 процент, а втор најголем акционер е Владата на РМ со нешто повеќе од 38 проценти акции со право на глас.
Истражувачката репортерска лабораторија ја забележа промената на веб страницата на Централниот регистер, институција која што ги впишува трговските друштва и е задолжена да известува за смените кои се случуваат во компаниите, а пребарувањето на јавните бази на податоци покажа Унгарците самите побарале да го сменат стариот со нов претставник како неизвршен член на Управниот одбор.
Според информациите кои што се доставени до Собранието на Македонски Телеком, унгарската страна бара да се промени директорот поради тоа што Ѓерѓ Девени си заминува од „Маѓар Телеком“. Причините за заминувањето на стариот директор не се образложени. Информацијата ја потврди и членот на директори на АД Телеком. Еден месец пред одржувањето на Собранието, односно на 9 октомври Одборот на директори на АД „Македонски телеком“ одлучува да го свика Собранието кое подоцна ја одобрува смената.
„Тие самите побараа смена, не известија и имаат право да го направат тоа кога сакаат“, вели Mирослав Вујиќ, член на Одборот на директори на АД Телеком.
На три дена пред референдумот годинава, односно на 27 септември, компанијата „Камени мост комуникации“ преку која што „Маѓар Телеком“ ги поседува акциите, писмено за измените го известила и генералниот секретар на владата, Драги Рашковски, кој пак, истовремено ја извршува и функцијата претседател на Собранието на акционери во Телеком.
ВО СЕПТЕМВРИ „МАЃАР ТЕЛЕКОМ“ МЕНУВА СТАРИ СО НОВИ ДИРЕКТОРИ ОД СКОПЈЕ И ПРАГА
Два дена пред ова известување да биде доставено до Рашковски, Собранието на АД „Македонски телеком“ на барање на унгарската страна одлучува да промени двајца други директори и нивни претставници во Одборот на директори на „Македонски телеком“. Како причина, „Камени мост комуникации“ во своето известување навеле дека старите директори Клаус Штајнмаурер (Австриец) и Питер Жом (Унгарец) си дале оставка во „Маѓар Телеком“, а на нивно место се одлучува да дојдат Давид Коприва од Чешка и Борче Сиљановски од Скопје. Коприва е предложен и избран за независен, додека Сиљановски за неизвршен член во одборот на директори во „Македонски Телеком“.
38-годишниот Борче Сиљаноски работи е во македонската компанија од 2005 година .Низ годините напредува, за во 2013 година да стане директор на контрола. Таму е од 2017 година, од каде што е сменет и продолжува како секторски раководител.
Другиот избор на „Маѓар Телеком“ е чешкиот државјанин Давид Коприва. Тој работи во „Дојче Телеком“ како раководител на секторот за управување со извршување на работата за Европа. Пред доаѓањето на оваа позиција, од 2013 до 2017 година Коприва работи како виш раководител на корпоративна контрола и управување со трошоци во Т-Мобиле Чешка, а бил и член на Надзорниот одбор на тоа друштво.
Придружна сторија
Груесвки и Орбан – пријателство старо колку продажбата на Македонски телеком
Никола Груевски првпат добива избори и прилика да ја води Македонија во 2006 година. Речиси една деценија порано, Виктор Орбан првпат станува премиер во 1998 година со мандат до 2002-та и со тоа станува најмладиот премиер во Унгарија. Истата година, Македонија го бира својот втор најмлад премиер во историјата – Љубчо Георгиевски од ВМРО-ДПМНЕ, мандатарот кој за свој министер за финансии го одбира токму Никола Груевски.
Првите зделки кои ги вклучуваат двете држави се случуваат за време на приватизацијата на акционерско друштво „Македонски Телеком“. По приватизацијата на унгарскиот телеком во доцните 90ти, најголемиот унгарски телекомуникациски оператор „Маѓар Телеком“ – фирма подружница на „Дојче Телеком“, се впушта во нова стратешка авантура – пробивање на пазарот во Југоистична Европа. „Маѓар Телеком“ ги купува дотогаш државните телекоми во Црна Гора, Романија, а во 2001 година под водство на Груевски како министер за финансии се продава и Македонскиот Телеком. Телекомот се продава за 350 милиони евра со загарантиран монопол од четири години, бидејќи Македонија се обврзува пред ЕУ дека од 1. јануари 2005 година ќе има комплетно либерализиран телекомуникациски пазар. Но, во 2004 година новиот закон за телекомуникации се одложува, а неколку години подоцна се обелоденува аферата „Телеком“. Се открива дека Унгарците во тоа време поткупувале политичари и од власта (СДСМ) и од опозицијата (ВМРО-ДПМНЕ) со цел да ја одложуваат либерализацијата и да го продолжат монополот од којшто штета видоа македонските граѓани кои многу долго плаќаа скапи импулси.
Архивска фотографија од страница со сторија на неделникот „Фокус“ од 2001 година. На фотографијата е самиот Груесвки како министер за финансии во текст кој што е критичен кон неговите политики
Во 2015 година со сведоштвата на Слободан Богоевски и новинарските истражувања се сугерираше дека компанијата за маркетинг и истражување „Аналитико“ основана од речиси половина од членовите на извршниот одбор на ВМРО-ДПМНЕ, склучила сомнителен договор со Маѓар Телеком за услуги кои одат преку наменски формирани компании за исплаќање на поткупот со фиктивни договори. Договорот е потпишан непосредно пред Груевски да ја преземе власта во 2006 година, односно во мај или еден месец пред изборите, на кои на човекот кој ја осмисли приватизацијата на Телеком му се даде доверба која траеше повеќе од 10 години. За потсетување, Аналитико не беше било чија фирма, туку фирма на идните највидни функционери и најлојални луѓе на Груевски како Гордана Јанкулоска, Миле Јанакиески, Сашо Мијалков, Елизабета – Канческа, Кирил Божиновски и други лица познати на македонската јавност.
Архивска фотографија 2009. Од лево кон десно: Никола Груевски, Гордана Јанкулоска, Сашо Мијалков (позади).
Како обвинителот од доверба ја скрои истрагата по мерка на Груевски
За секоја политичка партија е сон да доведе пред суд високи профили на политичари кои се огрешиле за време на власта. Но, кога срамот ги преминува границите и аферата „Телеком“ завршува пред Окружниот суд во Њујорк, се чини дека на правосудството на Груевски не му се брза да го гони поранешниот премиер на СДСМ, Владо Бучковски, за поткуп во аферата „Телеком“. Додека судот во Њујорк на обвинителната клупа ги седнува директорите на унгарскиот Телеком, а потоа и парично ги казнува во процес во којшто тие признаваат вина, македонскиот обвинител Марко Зврлевски поднесува кривична пријава против Унгарците Атила Сендреи, Ролф Плат и Золтан Кишиус од Македонски телекомуникации. Обвинет беше и член на Одборот на директори на „Каменимост комуникации“ и претставник на кипарската „Чаптекс“, Михаил Кефалојанис, но тој е мистериозно изземен од обвиненето.
Македонските органи на прогонот никогаш не ја довршија истрагата за корупцијата во „Телеком“ и никогаш не обвинија ниту еден македонски државјанин. Од неодамна, Специјалното јавно обвинителство е надлежно за овој случај.
Елек Штрауб, директор во „Маѓар Телеком„ во времето кога се поткупуваат политичарите.
Актуелниот директор на Фондот за здравство, Ден Дончев, како и човекот кој беше директор на АД Македонски Телеком за време на приватизацијата во 2001 година, во интервју за „Фокус“ во 2015 ќе каже дека Унгарците добиваат речиси двојно години монопол од она за кое платиле, околу 30 милиони евра по година.
„Стратешкиот инвеститор во Македонски телекомуникации дефакто си доби најмалку 7 години ефективен монопол. Притоа државата не ги доби тие 90 милиони евра доколку од самиот почеток Македонски телекомуникации беше продаден со загарантиран период на монопол од седум години. Ова ги објаснува мотивите зошто толку големи цифри на исплата на мито биле во игра. Воопшто не е спорно дека станува збор за одлука на само еден поранешен функционер на СДСМ и тројца или четворица сегашни и поранешни функционери на ДУИ. Ама на Никола Груевски, тогашен лидер на опозицијата, но и потписник на купопродажниот договор, мошне јасно му беше колку вреди една година монопол. Прашањето е, зошто сето тоа го премолчи?“, вели Дончев за „Фокус“.
Целиот текст за историјата на врските меѓу Виктор Орбан и Никола Груевски прочитајте го овде
