Што истражуваме
Во име на интересот на неколкумина Градот Скопје со години дозволувал хаос и беззаконие во јадрото на Градскиот парк. Малку се и оние граѓани кои знаат дека постои посебна фирма која што ја основале институциите на градот која има задача да управува со паркот. Нејзината работа со години е надвор од радарот на јавностa. Тимот на новинари на ИРЛ ја истражуваше работата на оваа фирма основана уште во 2001 година. Додека работевме се соочивме со многу институционални пречки и нетранспарентни институции. Документите откриваат хаос и беззаконие во управувањето со летните ноќни клубови во Градскиот парк. Почнало одамна, а продолжува и денес.
Пишуваат: Давид Илиески и Александра Денковска
Скопско лето
Се шири мирисот на тазе запалената скара пред Маракана секоја ноќ од јуни до септември. Мириса на славните плескавици од приколката во паркот. Високи потпетици тропкаат на калдрмата која започнува пред стадионот, а води кон малиот паркинг пред влезот на Луна Паркот во Градскиот парк во Скопје. Таму се летните клубови врежани во навиките на барем три генерации скопјани на кои терањето летна шема во славните скопски клубови им причинува радост и задоволство. Но, зад индустријата за забава се кријат таинствени претприемачи заштитени од институциите на државата во која што законите не важат за сите, а правдата е недостижна.
Скопјани минатата година се разгневија кога пазарната инспекција заедно со вооружена полиција ноќта во екот на забавата ја затвори летната дискотека „Сектор“ на 30 дена. Сопственикот доби таква забрана и парична казна оти работел без лиценца. Тој обвини за опструкции од кои одбиваат да му дадат лиценца. Според списокот објавен на веб страницата на Минитерството за економија кое е надлежно да ги издава лиценците во 2016 година само две дискотеки лоцирани во парк имале лиценци, а оттогаш наваму ниту едно диско не работи со дозвола.
Но, „Сектор“ не е единствената дискотека којашто таа вечер работи без лиценца. Истата ноќ пазарната инспекција направила ноќна контрола и во останатите дискотеки на просторот на стариот Луна парк. Тоа се дискотеките „Хавана“, „Батлер“ и „Привилеџ“.
Законите да (не) важат за сите
Процедурата за проверка на еден ваков летен клуб изгледа вака: Доколку при контрола пазарната инспекција утврди дека објектот нема лиценца за работа, тие му даваат налог на клубот да затвори 30 дена и да плати парична казна. По 30 дена, пазарната инспекција е должна да дојде и да провери дали сопствениците извадиле лиценца и ги имаат сите документи за работа. Ако не го сториле тоа, тогаш инспекцијата става пломба и го запечатува објектот.
Во случајот на дискотеките во Луна паркот, посетата на пазарната инспекција не претставувала деловен проблем. Тие не само што продолжиле да работат и никогаш не затвориле, туку инспекцијата откако им дала налог да затворат 30 дена, повеќе не се појавила во проверка на фактичката состојба и спроведување на законот. Извори на ИРЛ кои биле на терен при проверките ни ги потврдија овие информации. Пазарната инспекција, иако беше повеќе пати контактирана, не одговори на прашањата на Истражувачката репортерска лабораторија.
Ниту Градот и претпријатијата на Градот не споделуваат информации транспарентно за работата во делокругот на Луна Паркот. Така се заинтересиравме за работата на летните клубови. Тие не доведа од градската фирма „Луна ДООЕЛ“.
Нелегални договори
Во моментов, дискотеките во паркот немаат договори, а работат само три дискотеки – Хавана, Привилиџ и Кабрио. Последните договори важеле до 2015 година. ИРЛ ги побара последните важечки договори кои што Луна ДООЕЛ ги склучила за дискотеките на територијата на луна паркот, а доби дел од нив. Не е јасно дали кога се делеле последните договори и дали имало ли јавен оглас. Од Паркови и Зеленило велат дека оглас своевремено имало, но кога им го побаравме на увид, тие велеа дека било одамна, па не можеле да го најдат.
Првите договори за петте фирми се склучувале на пет години. Последните склучени се на фирмите „Мармакс“, „ПМД-КОМ“ и „СС инвест“. Некои од фирмите по истекот добивале нови договори без притоа да има огласи, а други пак, едноставно преку анекси на договорите со кои се уредувало неколкугодишно продолжување. Универзитетскиот професор и поранешен декан на Правниот факултет, Борче Давитковски, вели дека овие договори се нелегално склучени.
„Сето она што е во сопственост на државата, по Законот за јавни набавки мора да биде објавено на јавен оглас. Ако е договорот на една година, по истекот на рокот мора да се објави нов оглас, па нов договор, а не може да се продолжат само со потпишување на анекс на договорот. Анексот е за промени во условите, но не и за продолжување на договори“, вели Давитковски.
Од ЈП Паркови и зеленило не добивме никакво ојаснување за начинот на којшто се делеле договори, не објаснија зошто дозволиле Луна ДООЕЛ да склучува анекси, иако законот тоа го забранува.
Речиси сите фирми кои во моментов располагаат и работат со дискотеките во паркот, имаат незнајни сопственици за кои што не чул речиси никој во светот на угоститетелството. Во градот одамна се шпекулира дека зад бизнисот со дискотеките се кријат покрупни ѕверки кои имаат одреден бизнис интерес. ИРЛ не најде докази кои ќе ги поткрепат разните теории. Овие теории ги подгреваат обвинувањата за селективен пристап на инспекциите и полицијата кога станува збор за овие објекти.
Одлуката на Советот на градот Скопје да и „нареди“ на Паркови и Зеленило да им даде договор на закупувачите, иако формално закупувачи нема, дополнително ги подгрева обвинувањата дека овие бизниси се под заштита на властите и во претходната и во оваа администрација на градот.
Пазарната инспекција бара, градот им ги решава проблемите на дискотеките
За многу од македонските граѓани споменување на посетата на инспекција предизивкува стрес и став. Но, во случајот на градските летни дискотеки во паркот, тие дури и се ангажирале за „мирно“ решавање на овој, според нив, „проблем“. ИРЛ дојде до документи – допис на пазарната инспекција до службите на Градот каде бара од нив да најдат решение за проблемот на дискотеките со вадење лиценци. Лобито на дискотеките, односно дел од групите од интерес, било толку силно, што лица вработени во институциите кои се плашат да говорат јавно, сведочат дека за овие проблеми стигнало да се збори во владата, а државните и локални инспекции биле под постојан притисок.
(ВИДЕО) Градот Скопје без оглас ќе дели договори на летните клубови кои и онака си работат без нив
На почетокот на април оваа година, претставници од инспекцијата имале средби со сопствениците на локалите кои се пожалиле дека не можат да извадат лиценци за работа. По овој состанок, пазарната инспекција испратила допис до Град Скопје со кој бара да се состанат за да најдат решение за овој проблем.
„Како главен проблем кој го посочија угостителите е проблемот со вадење на лиценца за вршење на дејност. Имено, при вадење на лиценцата договорот за закуп на деловен простор е еден од условите за добивање на лиценца од Министерството за економија. До пред две години договор за закуп на деловен простор склучувале со ЈП Паркови и зеленило, а откако земјиштето е преминато во сопственост на град Скопје, ЈП Паркови и Зеленило им наплаќа одреден надоместок на име на закуп без притоа да склучи договор со нив. Со цел да изнајдеме решение на проблемот бараме состанок со одговорното лице во вашата институција“, пишува во барањето кое Пазарната инспекција го испратила до Град Скопје.
Останува нејасно зошто Луна ДООЕЛ дозволила дискотеките да го користат нејзиниот имот без договори, што значи и без надоместок. Нејасно и зошто директорот одбивал да го даде просторот под закуп, ако се има предвид дека тоа и носи профит. Директорот Миодраг Анастасиевски не сакаше да разговара со новинари. За него „дискотеките се одмината работа“, а тврди дека немал ниту надлежност, иако не образложи со што го поткрепува тоа тврдење.
Градот ќе им дели лиценци за летово
Отстранувањето на дискотеките во Градскиот парк, градоначалникот Петре Шилегов помпезно го најавуваше уште на почетокот на неговиот мандат. На местото на дискотеките најави изградба на Забавен парк. Но наместо рушење, во вторникот, на седница на Совет мистериозно се појави точка на дневен ред со која се предвидува Град Скопје да и даде надлежност на Луна дооел да потпише договори за закуп. Зад барањето на дискотеките да им се даде можност да извадат лиценци застанале девет советници претежно од СДСМ, а тоа се: претседателката на совоетот Љубица Јанчева, Саит Алеиви, Менка Гугуловска, Михаела Иванова, Александра Јовановска, Славче Јовановски, Ибуш Јусуфи, Христа Најданов и Петар Шапе.
Од градот најавија дека ќе се распише јавен оглас за давање на земјиштето под закуп, а огласот ќе трае пет дена, по што ќе се спроведе јавна аукција. Ова прашање беше покренато и на седницата на Советот кога советничката Драгана Заревска праша како Градот мисли да дели договори без оглас.
ИРЛ испрати прашања до Градот зошто токму сега оваа точка се става на дневен ред, од таму одговорија дека Градот сака да работи согласно правните прописи и целосно да го регулира работењето на овие угостителски објекти. Ќе доцнела изградбата на најавениот Луна парк, па оттука, имало можност дискотеките да работат сезонава. По притисокот од јавноста, Шилегов денеска за ИРЛ нервозно рече дека ќе распишел оглас.
„Јас како градоначалник на Град Скопје апелирав до ЈП Паркови и зеленило уште утре Управниот одбор да донесе одлука за објавување на јавен оглас за доделување на земјиштето каде што се наоѓаат дискотеките под концесија. Па после тоа они нека се расправаат кој ќе ги добие“, рече тој за ИРЛ. Огласот ќе трае пет дена, а тоа значи дека сосе викендот и неработниот петок, останува многу малку време за други заинтересирани концесионери да се подготват за учество на повикот.
Филип Андов – Сокол: Не сум зборел со премиерот за овој проблем
Откако ИРЛ ги објави лицата од списокот на надворешни советници на премиерот Зоран Заев, јавноста за прв пат дозна дека има и таков за односи на владата со градот Скопје. Со оглед на фактот дека за овој проблем се зборувало и во владата, а е градски проблем, решивме да го прашаме за мислење советникот Андов.
„Во моментов немам разговарано со премиерот на таа тема“, вели советникот Андов-Сокол. Тој тврдди дека не знае за какви договори станува збор, но „имал чуено за проблемот“. Според него, Градот имал други приоритети.
„Таму како што знам треба да никне нов Луна парк, а мојот став е дека изградбата треба да биде приоритет. Тоа подразбира дислокација на дискотеките, како на пример на некоја надворешна локација, каде не би сметале на урбаната средина и би имало инфраструктура за истото“, вели советникот.
Филип Андов Сокол често може да се види во друштво на градоначалникот Петре Шилегов.
Прочитајте – Кој е Филип Андов?
Продолжува: Кој ги држи летните клубови
