Неколку години по бетонизацијата на Тафталиџе, за која Обвинителството води предистражна постапка, градоначалникот на Карпош, Стевчо Јакимовски, со старите партнери тргнува во нов поход. Фирмата „Аполо инженеринг“, која профитираше од бетонизацијата на Тафталиџе, сега подготвува терен да гради висококатници на местото на поранешното кино „Влае“.
Пишува: Александра Денковска-Гоцевска
„Јас го гледам Карпош 30 години напред. Карпошани повторно сакаат весел и цветен Карпош, нешто што беше оваа општина во минатото. Јас победив како Новак Ѓоковиќ. Сакам да кажам дека не газам на трула даска. Го чувствував пулсот на граѓаните на Карпош и ќе работам за доброто на сите.“
Со овие зборови новиот градоначалник на Карпош, Стевчо Јакимовски, од изборниот штаб на неговата партија Граѓанска обнова на Македонија, им се обрти на карпошани по победата на локалните избори минатата година.
Победата на Јакимовски беше јалова. Од вкупно 12.283 граѓани што излегоа на гласање, тој освои 1.444 гласа повеќе од противкандидатот на СДСМ, Душко Весковски. Јакимовски враќањето на функција го прослави во свој препознатлив стил – со песна преку која им прати порака на своите ривали. Вулгарната адаптација на популарната македонска песна „Постела од рози“ од бендот „Куку леле“, со која Јакимовски и неговите млади сопартијци го славеа враќањето на Јакимовски во Карпош, ечеше од маалското кафуле „Кино Влае“.
Четири месеци по прославата Јакимовски почна да го реализира планот за бетонизација на населбата Влае.
Во Влае се подготвува втора сезона од „Бетонизацијата на Тафталиџе“
Стевчо Јакимовски е на почеток на четвртиот мандат како градоначалник на Карпош. На изборите во 2017 година не успеа да ја добие довербата на карпошани. Пресуден за поразот беше масивниот проект за бетонизација на населбата Тафталиџе, кога неповратно се уништи мирната урбана населба. Граѓаните беа немоќни да го спречат спроведувањето на планот за изградба на десетици станбени згради со илјадници станови. Во Тафталиџе веќе не остана празно место каде што може да се гради. Јакимовски во новиот мандат му „фрли око“ на Влае.
Една од првите локации каде што се планирани станбени згради и деловен објект е токму локацијата во која ја славеше победата – „Кино Влае“. На местото на дрвеното кафуле ќе се изгради скалест комплекс, односно една зграда од десет и една зграда од осум ката, кои ќе бидат споени со трговски центар. Земјиштето и објектот се во сопственост на старите деловни партнери на Јакимовски кои учествуваа во бетонизацијата на Тафталиџе.
Сопственик на земјиштето е фирмата „Аполо инженеринг“ на Јонче Спирковски, а кафулето на фирмата „Вентота“ во сопствеништво на неговиот син Дарко Спирковски. ИРЛ побара увид и историјат во Агенцијата за катастар со цел да го утврдиме начинот на приватизација на земјиштето што Јакимовски го вметна во планот за Влае. Документите покажаа дека отуѓувањето одело по истиот модел според кој се обработуваше ДУП за Тафталиџе.
Пред фамилијата Спирковски да го купи земјиштето, сопственици биле повеќе наследници кои во 2007 година го вратиле со денационализација. Локацијата е поделена на неколку парцели, па отуѓувањето одело парцијално, дел по дел. Во сопствеништвото влегле две фирми – „Аполо инженеринг“ на Спирковски и фирмата „Импексел 2“, која, исто така, изгради станбени згради во Тафталиџе за време на владеењето на Јакимовски.
Кога процесот на отуѓување од старите наследници завршува, од сопствеништвото излегува „Импексел 2“ и останува само „Аполо инженеринг“. Новиот сопственик, бидејќи поседува 30 проценти од земјиштето, ја искористува законската можност и во 2020 година го откупува околното државно земјиште. Доколку овој план се усвои, планерската куќа и Општината планираат да му дадат можност на инвеститорот да си докупи државно земјиште кое моментално е дел од улицата „Есперанто“ и од околното зеленило.
Парцелата предвидена во ДУП за градба на станбен комплекс е подготвена. Останува уште една пречка пред да влезат багерите. Планот за Влае да помине во Советот на Општина Карпош.
ИРЛ разговараше со управителот на Аполо инжинеринг, Жарко Јовчевски, кој вети дека ќе одговори на нашите прашања. Но, и по неколку потсетувања, до објавата на оваа сторија Јовчевски не нѐисконтактира.
Црква на местото на детското игралиште
Во претходниот мандат Стевчо Јакимовски не успеа да го реализира планот Влае 2, кој го опфаќа делот од кејот на Вардар до Порта Влае. Првиот обид беше во 2016 година, кога фокусот беше насочени кон Тафталиџе, па жителите на Влае успеаја да го обжалат деталниот урбанистички план пред Уставниот суд кој го укина во 2018 година бидејќи при неговото носење не биле почитувани законските процедури.
Кулите кај „Кино Влае“ и други станбени објекти беа предвидени и во планот од 2016 година, а жителите на Влае по победата пред Уставниот суд можеа да здивнат надевајќи се дека некој иден градоначалник ќе донесе нов план и ќе го поддржи урбаното живеење со повеќе зеленило.
Стефан Богоев, кој беше градоначалник на Карпош од 2017 до 2021 година, не го реализира овој план во неговиот мандат. Кога Јакимовски се врати на власт, со прослава во „Кино Влае“, на мештаните им беше јасно дека одново ги чека борба за нивната населба.
Освен висококатниците кај „Кино Влае“, во ДУП се предвидени уште десетина маркици за згради, затворени спортски објекти на местата каде што има отворени игралишта покрај кејот на Вардар, монтажни паркиралишта и црква на местото на инклузивното детско игралиште кое се наоѓа на плоштадот „Делфина“.
Планот го изработи планерската куќа „Билд урбан“, а на поплаките на жителите дека ќе се уништи мирната скопска населба, главната архитекта ги „подучила“ дека планот бил носен врз основа на регулациски план донесен од Град Скопје и дека живеат во град и затоа мора да се гради.
„Сите живеете во град.Ако нејќете да има улици и други содржини, не живејте во град. Сите може да пополните анкетни листови до 25 март и вашите забелешки ќе бидат земени предвид“, нељубезно им порача планерката на „Билд урбан“.
Жителите на Влае оттогаш ја започнаа борбата против донесувањето на деталниот урбанистички план. Се здружија во неформална иницијатива „Борба за Влае“ и бараат помош од сите добронамерници, градежни експерти и активисти да им се придружат за да ги спречат урбаните атентатори на Влае.
„Голем број жители имаат интерес овој детален урбанистички план да се донесе за да можат да инвестираат во своите домови. Но, никој не сака деталниот план да се донесе со сите овие исцртани објекти. Подготвени сме да чекаме некое време, но овој план да се донесе без новите бетонски чудовишта кои ќе ни ги узурпираат зеленилото и квалитетниот живот“, вели Јована Стефановска, активист од „Борба за Влае“.
Јавната анкета за овој план заврши на 25 март, а граѓаните поднесоа околу 600 анкетни листа. Засега нема информација кога деталниот урбанистички план ќе се најде на дневниот ред пред советниците во Општината и дали во него ќе бидат вметнати забелешките што ги дале граѓаните.
Градоначалникот Јакимовски вели дека има триесетина реални забелешки што граѓаните ги дале за своите парцели, но најголемиот дел од жалбите биле испратени од околните населби Карпош 4 и Хром, кои воопшто не биле во опфатот на овој план.
„Само Путин работи со декрет, јас не можам да работам со декрет и не можам да им угодам на сите. Секојдневно ми се јавуваат граѓани кои сакаат да се донесе планот. Еве, мојот син живее таму и не може да си направи надградба на куќата затоа што нема детален урбанистички план. Граѓаните не можат да продадат земјиште. Јас за овој план не сум имал никаков притисок од бизнисмени. Во овој план секогаш имало градби од овој тип на оваа локација, јас не сум измислил ништо ново. Не можам да кажам таму ќе нема згради, ќе нацртаме трева, ако Градот предвидел некаква намена“, вели Јакимовски за ИРЛ.
Јакимовски не сака да го одложи донесувањето на деталниот урбанистички план и да го почека новиот генерален урбанистички план за Скопје ниту, пак, ги зеде предвид податоците од пописот во 2021 година кои укажуваат дека во Општина Карпош во изминатите две децении се изградени најмногу станови.
Во Карпош се кројат 39 нови плана
Општина Карпош има 23 советници. Составот е шарен, најголем дел се од СДСМ (8) и ВМРО-ДПМНЕ (7), четири претставници има Левица, двајца советници се од партијата на Јакимовски – ГРОМ. На последните локални избори имаше најмногу независни советнички листи, а во Карпош успеаја да влезат две советнички кои не гласаат по партиски директиви, туку тие во Советот го претставуваат гласот на граѓаните.
Невена Георгиевска и Татјана Стојановска се долгогодишни активисти против бетонизацијата на Карпош и урбаната мафија. Двете беа дел од групата која во 2016 година оспори неколку детални урбанистички планови пред Уставниот суд.
На почетокот на својот четврти мандат Јакимовски одлучил да започне нова пракса со која советниците ќе ги запознае со сите детални планови за нивната општина кои се во постапка на донесување. На двете средби биле презентирани вкупно 39 детални урбанистички плана кои биле во фаза на планирање, други пред комисија, а некои пред одлучување.
Георгиевска и Стојановска велат дека плановите се со енормно големи бетонски зданија на штета на зелените површини.
„Имаме целосен хаос во ликот на општината кој се креира, предвидена но тешко остварлива инфраструктура, нов прилив на жители во делови каде што нема доволно градинки и основни училишта кои би ги опслужиле и постојните жители. Тоа не е развој на општината, тоа е задушување на просторот и, искрено, убивање на луѓето што таму имаат домови“, вели Стојановска.
Георгиевска вели дека за неколку плана се поминати јавните анкети, но дека градоначалникот не може да очекува штетните урбанистички планови да бидат изгласани од Советот.
„Свесни сме за финансиската ситуација во која се наоѓа Општината, но не можеме да се согласиме дека единствениот излез од таа ситуација е со распродавање на целиот преостанат слободен простор и градење. Тоа е само привремено купување време до следен мандат, а носи многу повеќе проблеми. Нашата цел е колку што можеме да го спречиме тоа. Градење и развој – да, но базирано на реалните потреби на жителите“, вели Георгиевска.
На иста линија е и советничката група на Левица, од каде што велат дека нема да гласаат за планови што ќе му нанесат штета на месното население, а ќе ќарат само неколкумина приватни инвеститори.
„Во речиси сите детални планови што ни беа презентиранина предвидените објекти им е дадена максимална висина. Ретко кој инвеститор не ја искористува можноста за катност што му е дадена со ДУП. Советничката група на Левица нема да поддржи ниту еден детален урбанистички план во кој не се застапени интересите на граѓаните кои живеат во оваа општина“, велат од советничката група на Левица.
Осомничените во нова акција
Кога во 2015 година Општината Карпош го носи деталниот урбанистички план за Тафталиџе, во фокусот на граѓаните и на медиумите се големите играчи во градежниот бизнис „Настел“ и „Адора“, кои изградија најголем дел од станбената површина. Малата фирма „Аполо инженеринг“ изгради „само“ една осумкатница во Тафталиџе и не можеше да стане забележлива меѓу бетонските чудовишта на градежните магнати.
Локацијата на која е изградена зградата се наоѓа до основното училиште „Јан Амос Коменски“. Претходно на местото имало стара куќа, сопственост на Борка Мишиќ. Локацијата за градба не е случајна. Синот на Борка Мишиќ, Петар Мишиќ, е посредникот на Стевчо Јакимовски меѓу инвеститорите и Општината. ИРЛ во своето истражување пред три години обелодени како се спровел планот за бетонизација на Тафталиџе, во кој Петар Мишиќ бил клучниот играч.
Во 2014 година еден дел од старата куќа му се препишува на „Аполо инженеринг“ на Јонче Спирковски. Во тој период Мишиќ е вработен во „Аполо инженеринг“. Управителот на „Аполо инженеринг“ склучил договор со сопственичката на куќата Борка Мишиќ дека за секој дополнителен кат дозволен со деталниот урбанистички план што таа ќе го издејствува ќе добие екстра стан. Според договорот, таа требало да испрати анкетен лист до Општината со кој ќе бара да се зголеми катноста на нејзината куќа и да најде други луѓе што ќе го направат истото, за да има што е можно повеќе анкетни листови во кои ќе се бара зголемување на катноста на оваа локација.
Овој договор за наводно „лобирање“ во Општината е предмет на истрага во Основното јавно обвинителство Скопје. Освен поранешниот управител на „Аполо инженеринг“, Зоран Поповски, со кривичната пријава која е поднесена во декември минатата година опфатени се уште 17 лица што учествувале во бетонизацијата на Тафталиџе, меѓу кои и планерите на деталниот урбанистички план за Тафталиџе, бизнисмени и градоначалникот на Општината.
„Кривичната пријава се однесува на 18 лица, а е поднесена на 2 декември 2021 година. Моментално оваа пријава е во предистражна постапка. Материјалот за кривичната е обемен и моментално се прави анализа на пристигнатите докази и се преземаат други дејствија кои доаѓаат од анализата“, ни одговорија од Обвинителството.
Поранешниот управите на „Аполо инженеринг“, Зоран Поповски, вели дека не е запознаен дека има кривичната пријава.
„Првпат слушам дека има некаква пријава. Ништо незаконски не сме направиле. Јас бев повикан на разговор во финансова полиција и обвинителство каде што ме прашуваа дали сме имале некакво влијание околу маркиците, но такво нешто не постои. Си има договор заверен на нотар“, вели Поповски.
Истраги и кривични пријави без епилог
Против градоначалникот на Карпош, Стевчо Јакимовски, во тек е судски процес за злоупотреба на службената положба во претходниот мандат.
Осумтемина што беа опфатени во истрагата побараа спогодба со Обвинителството и признаа дека во Општина Карпош од 2011 до 2017 година имало злоупотреби на јавни набавки и бесправно градење. Јакимовски не признава вина.
„Судењето продолжува за преостанатите две лица. Предметот е во фаза на доказна постапка, изведени се сите материјални докази на Основното јавно обвинителство за гонење организиран криминал и корупција. На наредните рочишта ќе бидат изведени и вербалните докази, а потоа следува изведувањето на доказите предложени од страна на одбраната на обвинетите“, изјавија од Јавното обвинителство.
За начинот на неговото владеење во Јавното обвинителство се водат уште неколку истраги. Но, оттаму се повикаа на пресумпција на невиност и рекоа дека не можат да споделат детали и информации во врска со бројноста, текот и видот на постапките.
Бидејќи не е осуден, Стевчо Јакимовски според законот има чисто досие и доби дозвола да се кандидира за градоначалник. И успеа да победи и да ја предводи Општината до 2025 година.
