Во 2015 година скопскиот инвестициски консултант Влатко Богоевски, заедно со неговите партнери од Софија, ќе договори атрактивна зделка со компанијата „АД Пелагонија Гостивар“. Друштвото за посредување и консалтинг „Фортонмка“ станува ексклузивен посредник во продажбата на становите од првиот бетонски резиденцијален комплекс во Националниот парк Маврово наречен „Маврово Резиденс 1“.
Младиот претприемач и неговите познати партнери од Софија со кои што тој ја дели фирмата „Фортонмка“, не губат време да ја склучат зделката која ветува загарантиран успех. Станбениот комплекс е огромен, ќе понуди 104 стана на најатрактивната локација во Националниот парк Маврово, на 100 метри од скијачките терени.
„Улогата на ‘Фортонмка’ беше посредничка, тие инвестираа ние им ги продававме становите“, раскажува Богоевски. „Становите се продаваа брзо, за нас тоа беше успех“.
Куќа по куќа, оп зграда!
Четири години подоцна, во 2020 година агентот со недвижнини и самиот станува инвеститор во Маврово. На први јуни 2019 година тој ја формира градежната компанија „Фортонмка Инвест Доо Скопје“. Додека е ангажиран со продажба на „Маврово Резиденс 1“ односно зградата на Пелагонија Гостивар, Богоевски не губи време и брзо ги „намирисува“ потенцијалите на второто најпосетено одморалиште во државата. Така се раѓа идејата за „Маврово Резиденс 2“. Богоевски и партнерите се искусни и знаат дека најдобрата зделка во Маврово е онаа со географска математика: со поглед кон езерото и буковите шуми, а на десет минути пеш до брегот и најважното, на 100 метри од ски терените. Потоа проноаѓа десетина парцели кои ги поседуваат различни приватни лица: меѓу нив има ниви, шуми, земјоделско земјиште, но и градежно изградено земјиште.
Помеѓу октомври и декември 2019 година тој ќе ги откупи сите парцели кои се простираат на површина од 8,373 м2. За да се оствари неговата замисла, му недостигале уште 627 метри квадратни. Тие ги откупил од државата затоа што Законот му дава право да бара државна земја за дооформување на градежна парцела доколку барателот поседува најмалку 30 проценти од парцелата.
Следниот предизвик на Богоевски бил да се обезбедат сите потребни дозволи.
Во локалната самоуправа тие не наишле на пречки, туку на градоначалник со амбиција да ја развива локалната економија.
„Мислам дека со изградбата на овој објект, општината добива. Барем за сега, од она што ние како комуналии го имаме добиено, како општина, ние сме задоволни“, вели градоначалникот на Маврово и Ростуше“, Медат Куртовски.
Тој ќе сподели и дека станува збор за реномирана фирма, па немал во што да се сомнева. ИРЛ пребаруваше низ дата базите на податоци за да ја потврди сопственичката структура на компанијата.
Но, на нашата официјална средба Влатко Богоевски не ги криеше своите партнери, напротив со ИРЛ сподели нескриен деловен восхит кон Христо Илиев и Сергеј Којнов, познати и крупни бизнисмени од Бугарија, со кои, како што вели, „имал привилегија да соработува“.
Компанијата „Фортонмка Инвест“ е регистрирана во 2019 година, а сопственици се бугарската фирма „Нова Ко“ од Софија во сопственост на Сергеј Којнов од Бугарија и Богоевски во 2019 година.
Нивното партнерство почнува далеку пред „Фортонмка инвест“ и градбата во Маврово.
Богоевски е и сопственик на „Фортонмка“. Оваа фирма била регистрирана во 2008 година од белгиски државјани. По една година „Фортонмка“ која е регистрирана за консалтинг и посредување за недвижнини, ја купува Сергеј Којнов, бизнисмен од Бугарија. Во текот на годините се менуваат неколку сопственици на оваа фирма. Удели се резменуваат меѓу неколку бугарски фирми во сопственост на Којнов и неговиот партнер Христо Илиев.
Богоевски во 2012 станува управител на оваа фирма. Денеска, Богоевски го има мнозинскиот удел во оваа фирма, а Сергеј Којнов е сопственик на околу 10 отсто од компанијата.
За општината и инвеститорот се куќи, но во реалноста се гради зграда
На крајот на мај оваа година, „Фортонмка инвест“ до општината испраќа дванаесет Барања за одобрение на градба. Десет барања се однесуваат за изградба на објекти со намена станбен објект – индивидуално домување – станбена низа. Едно е за деловен објект и едно за катна гаража.
Веќе на 25 јуни, одобренијата стануваат правосилни. На инвеститорот му се одобруваат сите 10 барања за изградба на објекти со намена А1, еден објект со намена Е2 (катна гаража) и еден објект со намена Б1(деловен објект).
Според законите, намената А1 означува домување во станбени куќи. Во градежните дозволи дел од овие објекти имаат предвидено два подрума, сутерен, приземје, два ката и потпокрив со галерија, а дел имаат само еден подрум и потпокрив без галерија.
Но, на најелитната локација во Маврово, не се градат десет станбени куќи. Се гради зграда. Од она што може да се види на теренот, „станбените куќи“ се споени, а инвеститорот веќе има изградено два објекти со повеќе од пет ката.
Богоевски, вели дека согласно Правилникот за стандарди и нормативи за урбанистичко планирање, во Маврово се граделе станбени куќи во низа.
„Се е според законите”, ќе рече Богоевски (целиот одговор на Богоевски може да го прочитате на овој линк.
Од Министерството за транспорт и врски ги признаваат пропустите на претходните законски прописи во делот на урбанизам. На состанокот помеѓу Државниот секретар и неколку претставници од повеќе сектори во министерството со новинарите на ИРЛ, тие не криеја дека лошо скроените закони и правилници допринесуваат за неконтролираното градење.
„Постојат многу недоречености и затоа во 2017 година е почната реформа за за изготвување и носење на нов Закон за урбанистичко планирање и правилник за урбанистичко планирање“, велат од Министерството за транспорт и врски за ИРЛ.
Професорот Мирослав Грчев, вели дека ова е предвидено со Правилникот, но ако инвеститорот гради куќи во низа, ќе мора за секоја куќа да има посебен влез и скалишен простор, доколку нема, тогаш не се куќи во низа.
При сите средби помеѓу надлежните од општината градоначалникот на Маврово се жали дека таму нема доволно капацитети за да ги смести сите туристи кои во екот на сезоната бараат сместување.
„Сакаме да го направиме Маврово голем туристички центар и факт е дека немаме доволно сместувачки капацитети. Но во иднина би требало во законите и правилниците за урбанистичко планирање да се забрани ваквото укрупнување на парцели. Ние тука правиме баланс помеѓу заштитата на животната средина и тоа да го направиме Маврово вистинска туристичка атракција“, вели Куртовски.
На средбите со инвеститорот Богоевски, но и со градоналчалникот на Маврово, тие ни го посочуваа Банско како пример за креирање работни места и градење на зимски туризам.
„Погледнете го Банско, секаде е нормално да се градат вакви комплекси, инаку нема да се развива туризмот“, рече Богоевски на нашата прва средба.
Банско, исто како и Маврово зафаќа дел од територијата на Националнјот парк Пирин, а неговата масовна урбанизација во текот на минатите две децении беше таргет на жестоки критики од експертската јавност. Брзо се планираа и реализираа голем број нови хотели и многу станбени згради, како и инвестицијата во модерен ски центар од 130 милиони евра. Сонот за градењето на балканскиот Сент Мориц како своевремено најавуваа бугарските медиуми, стана урбан хаос кој резултираше со проширување на градежните активности во заштитената зона.
Како се случи Маврово Резиденс: Урбанизација по „вмровски“.
Урбанистичките планови за Маврово се менувале неколку пати од 1979 година наваму. Во промените се вклучувала и стручната јавност на државно ниво бидејќи 93 проценти од територијата на општина Маврово и Ростуше е во Националниот парк „Маврово“. Внимателно се планирало што, како и каде ќе се гради со цел да не се случи да се загрози уникатниот еко систем во паркот. Поради тоа, постои и прецизно утврдена заштитена зона каде што не може да се изгради ништо. Една одлука на поранешниот општински Совет и администрацијата на градоначалникот Мукрем Мехмети ќе го промени опфатот на градење, односно ќе ја намали заштитената зона. Новиот детален урбанистички план за Маврово е донесен на 26 февруари 2015 година.
Границите се градење се поместени и поголеми. Сето ова не би било можно доколку бил донесен новиот Закон за прогласување на Маврово за заштитено подрачје во категоријата Национален парк. Овој закон, пак, се темели на новата студија врз основа на којашто Маврово треба да се препрогласи за Национален парк. Ова се прави секогаш и со сите национални паркови кога има потреба. Во случајот со Маврово, студијата на којашто работеле десетици врвни експерти, се предвиделе многу построги заштитени зони. Ова ќе ги помати сметките на многумина на кои што администрацијата водена од Никола Груевски во Маврово ќе видат бизнис. Повеќе градежни дозволи и големиот план за малите хидроцентрали не се вклопуваат во визијата на науката.
„Едноставно, лоби-то на профитот беше големо. Се надевам ќе успееме да го заштитиме од она што следи“, овие заклучоци со ИРЛ ги споделија еколошките активисти од повеќе здруженија.
Проблемот со хидроцентралите не го криеше ниту директорот на Националниот парк Маврово. Спас гледаат во што поскорото носење на Законот за прогласување на Националниот парк Маврово.
Од министерството за животна средина велат дека Јавната установа Национален парк Маврово прави усогласување на предлог зонирањето во „Студијата за ревалоризација на Националниот парк Маврово“. Откако ова ќе заврши предлог зонирањето треба да биде доставено до Министерството за животна средина и просторно планирање за да се продолжи постапката за повторно прогласување на Маврово за Национален парк.
„Предлогот за воспоставените зони на заштита во Национален парк Маврово треба да произлезат од стручниот орган на Јавната установа Национален парк Маврово и секако усогласени со одредбите од Законот за заштита на природата.Се очекува да дојде мисија од Бернска Конвенција која ќе има состаноци со различни засегнати страни и ќе даде препораки за понатамошно постапување по отворениот фајл за НП Маврово“, одговорија од Министерството.
Националниот парк Маврово е дел од брендот паркови „Динариди“ – проект на организацијата Светски фонд за природата (WWF), чијашто цел е да се работи на признавањето на подрачјето Динарскиот лак, што се протега на север од Трст во Италија до Македонија на југ и кој е исто толку значаен како и Алпите или Карпатите. Динарскиот лак допрва треба да стане синоним за одржлив развој – со планински еко-туризам и зачувување на природните реткости.
Ова истражување е дел од проектот “Бетонизација на Маврово”. Тимот од новинари, графички дизајнери и видеографери работеше повеќе од три месеци и собираше и обработи повеќе од 3,000 јавно достапни документи со цел да ја раскаже приказната за рапидната и непланска градежна урбанизација на Националниот парк Маврово. Сите стории и докуметенти погледнете ги овде.
Исправка: Овој текст е корегиран на 23.10.2020г во делот кој објаснува што претставува бугарскиот туристички центар Банско. Наместо да пишува дека Банко е национален парк, ИРЛ погрешно напиша дека Банкско не е во национален парк. Ненамерната грешка е исправена благодарание на порака од читател.
