Press "Enter" to skip to content

Како еснафот во Судан се дигна против два режими во четири месеца барајќи вистински промени

23.05.2019

Нивната револуција почна како Шарената во Македонија. Но Судан беше земја под диктатура на еден човек цели 30 години на војна и гладување. Лекарите, адвокатите, професорит и еснафот во земјата пред 4 месеци смени еден моќен диктатор од корумпираната елита. Но, уште се протестира оти тие не прифаќаат замена за нова корумпирана елита.

На 11ти април, 2019, армијата на Судан соопшти дека конечно го смени претседателот Омар Хасан ал-Башир, по што, пред воениот штаб во Катрум каде граѓаните неуморно протестираа последните неколку месеци, настапи кратка експлозија на радост.

По четири месеци поминати на улици п десетици убиени на протестите од страна на безбедносните служби, се чинеше дека конечно има резултат. Омразениот лидер кој 30 години владееше со земјата погодена од војна и глад, беше соборен.

Но, еуфоријата брзо ја снема откако демонстрантите сфатија која е замената за Ал-Башир.

Човекот кој го читаше говорот на телевизија беше генералот-полковник Авад Мохамед Ахмед Ибн Ауф, министер за одбрана и доверба на Ал-Башир, обвинет за извршување на воени злосторства во западниот регион на Дарфур во Судан.

Нов човек ист режим

Демонстрантите молчеа пред правилата и условите кои тој ги истакна – ослободување на политички затвореници, но и двегодишен транзициски период управуван од воен совет, суспензија на Уставот на Судан, распаѓање на владата и полициски час, со почеток во 10 часот, истата ноќ.

“Ние не го заменуваме крадецот со крадец”, извикуваа демонстрантите кои одбиваа да прифатат замена на режимот. Се бараат суштински реформи, а протестите ги предводи интелектуалната елита од доктори, професори, адвокати. Борбата е за владеење на правото.

“Не го сакаме истиот човек!”, пишуваа демонстрантите кои не се обесхрабруваат да одат до крај за вистински на пример, па макар и во борба со уште едно зло едноподруго. Само за неколку часа  по објавата на армијата, нов бран протест против режимот започна да циркулира и онлајн : “Падна еднаш, може да падне повторно!”.

Генералот Авад Ибн Ауф, претседателската позиција ја задржа само еден ден. На 12 април, Ибн Ауф отстапи, а власта ја презеде Генерал-потполковник Абдел-Фатах Бурхан – сепак, протестите продолжија.

“Ова за нас претставува државен удар, и тоа не е прифатливо”, рече Сара Абделгалил, портпаролка на Суданското здружение на професионалци, која е дел од организаторите на протестите. “Тие ги рециклираат лицата, а тоа ќе ни врати онаму каде што бевме.”

Ал-Башир владееше со Судан подолго од кој било друг лидер, од самата независност на земјата во 1956 година. Во 1990-тите години, тој беше домаќин на Осама бин Ладен, повикувајќи на американските санкции, а во 1998 година американска ракета погоди фабрика во Картум поради нејзините наводни врски со Ал Каеда.

Тој претседаваше за време на 21-годишната војна во јужен Судан, каде што неговите сили бомбардираа села во јужните делови на земјата. Во 2011 година државата е поделена, кога Јужен Судан добива независност. Но, Ал-Башир продолжи да се бори против бруталните конфликти со бунтовниците во другите делови на Судан.

Покрај тоа, тој испрати илјадници судански војници да се борат надвор од земјата, вклучително и во граѓанската војна во Јемен, и не е јасно дали неговиот наследник ќе ги повика дома.

Ал-Башир во парламентот на Судан. / Фотографија: Мохамед Нурелдин Абдалах за Ројтерс

Демонстрантите кои го соборија Ал Башир беа водени, главно, од неговите домашни неуспеси. Демонстрации кои започнаа уште во декември поради зголемената цена на лебот се развија во улично движење низ целата земја кое ги искористи фрустрациите на многу млади Суданци.

Отвореното разочарување што го поздрави наследникот на Ал Башир – друг воен човек со ист крој – укажа на тоа дека демонстрантите научиле лекции од неуспесите на Арапската пролет во 2011 година во Египет, Либија и Јемен.

“Ние инсистираме на граѓанска влада”, вели г-ѓа Абделгалил, организаторот на протестите, додавајќи дека демонстрациите ќе продолжат “сé додека не отстапи целиот режим”.

Неизвесен пат до демократијата

Десетици илјади млади демонстранти продолжуваат да кампуваат пред седиштето на армијата, одбивајќи да заминат додека војската не го одобри нивното барање за брза транзиција кон цивилно владеење. Кампот на демонстрантите е преплавен со енергична и мирна атмосфера, привлекувајќи огромни толпи млади Суданци кои пеат, танцуваат и држат говори за вистински промени.

Но, разговорите за иднината на земјата меѓу војската и лидерите на протестите, предводени од Асоцијацијата на професионалци се распаднаа, а тензиите се зголемуваат.

Фотографија: Брајан Дентон за “Њујорк тајмс”

Преговорите за предавање на власта на граѓаните се во ќор-сокак меѓу владетелите на суданската армија и лидерите Асоцијацијата на професионалци, чии предводници се адвокати, инжинери и доктори како дел од коалиција која преговара со армијата во име на демонстрантите. На движењето се приклучија и илјадници граѓани кои секојдневно пристигнуваат во главниот град на Судан.

Насилствата во главниот град на Судан продолжуваат, откако членовите на суданските безбедносни сили застрелаа и убија шест лица, вклучително и воен офицер, во судир во текот на ноќта со демонстрантите кои го предводеа и движењето што го замени Омар ал Башир. Се чини дека фокусот на насилството е блиску до централната авенија Нил во главниот град Картум, а повеќето од повредените и убиените се демонстранти кои се уште имаат поставено барикада околу седиштето на армијата.

Најновото насилство избувна кратко време откако двете страни во разговорите за создавање на привремен заеднички воен-цивилен владејачки совет објавија дека речиси склучиле договор.

И покрај соборувањето на двајца автократи, дали Судан ќе премине кон демократија во блиска иднина е сеуште неизвесно.