„Кажете ми, ве молам, како може обвинителите од апелациското подрачје Штип да гласаат за обвинител за чија работа не знаат ништо?“ „Дали победи најдобриот обвинител или најуспешното политичко лобирање?“ Ислам Абази треба да гони организиран криминал, но самиот е прогонуван од минатото со Али Ахмети и видни припадници на таканаречената „огнена група“ на ДУИ. ИРЛ на социјалните мрежи најде стара фотографија на обвинителот Абази и лидерот Ахмети која сугерира дека пријателството е подолго и позначајно од она што кандидатот ѝ го објасни на јавноста. Првите избори во Обвинителството минаа со прашања за политички влијанија и отсуство на интегритет помеѓу обвинителите.
Пишува: Бојан Стојановски
Околу 160 обвинители, по свое убедување, на тајно гласање, првпат во македонската независност на избори сами одлучија кој треба во Македонија да ја предводи борбата против организираниот криминал и корупција. Шеесет и шест обвинители во Ислам Абази препознаа личност со доволно искуство за да биде шеф на Обвинителството за организиран криминал и корупција следниве четири години. Но, само неколку часа откако стана официјално дека Абази ги добил симпатиите на колегите, медиумите почнаа да објавуваат фотографии каде што обвинителот се забележува во друштво на поранешниот градоначалник на Гостивар, Невзат Бејта, сега дел од „огнената група“, но и со Фекри Ахмети, брат на Али Ахмети, неприкосновениот лидер на ДУИ веќе 20 години. Абази уште при првиот настап пред медиумите подигна „гард“ во однос на информациите што провеаја во јавноста дека неговиот избор се должи на заложбите на ДУИ, носејќи го во тесна релација неговиот избор со фотографиите со лица од ДУИ. Ислам Абази не криеше дека можеби некогаш се сретнал и со Али Ахмети.
Тој е непознат за пошироката јавност, но очигледно конкурентен и препознатлив во фелата. Неговата анонимност беше толкава што на интернет немаше фотографија од него за медиумите да можат да ја илустрираат веста како физички изгледа обвинителот Абази. Упорните новинари инсистираа Ислам Абази да одржи прес-конференција по изборот оти во трката за шеф само тој немаше програма како го гледа обвинителството што го води ниту, пак, се појави пред јавноста како неговите противкандидати Вилма Русковска, Ермон Незири и Деса Пауновска. Новинарите се фокусираа на прашања за евентуална негова поврзаност со ДУИ и дали фотографите со луѓе од оваа партија се причината зошто добил поддршка, но и дали интересни групи лобирале токму анонимниот Ислам Абази да добие поддршка од колегите, иако поголем дел од нив посочија дека до официјализирање на неговата кандидатура или не слушнале или знаеле многу малку за неговиот професионален ангажман.
„Уште кога беа објавени имињата на кандидатите за шеф на Обвинителството за организиран криминал и корупција, почна да се ‘шушка’ во судско-обвинителските кругови дека Ислам Абази ќе биде избран и дека зад тоа стои силна политичка поддршка. Таа информација ја зедов со резерва бидејќи сепак последниот збор го имаат обвинителите што гласаат сами зад параванот. Токму и затоа беше сменет законот, за да не може политиката преку членовите на Советот на јавни обвинители да влијае врз изборот на оваа моќна обвинителска функција, туку обвинителите да го изгласат колегата што е најстручен и најпрофесионален. Брифинзите од фелата говореа дека силно се лобирало за ‘тивкиот’ Абази. Шпекулациите се потврдија со изборните резултати, а Абази ќе остане да го прогонува сенката на релациите со високи функционери на ДУИ“, изјави за ИРЛ новинарката Елена Ивановска-Мукоска која со години известува за теми поврзани со правосудството.
Сенката на ДУИ зад изборот на новиот шеф на Обвинителството за организиран криминал и корупција Ислам Абази проба да ја тргне со објаснување дека немал лични контакти со челници на ДУИ. Не бил дел од која било партија, а со лидерот на ДУИ, Али Ахмети, биле соселани од Зајас.
„Никогаш не сум бил и не сум член на која било политичка партија ниту, пак, во моето досегашно работење сум оставил впечаток дека јас имам одредени, да кажеме, релации или позиции со одредена политичка партија“, изјави на 8 ноември Исмаил Абази по прашањата на новинарите дека постојат фотографии на кои се гледа дека е во придружба на функционери на ДУИ кои, пак, имплицираат дека најголемата партија на Албанците евентуално вмешала прсти во изборот.
„Ловечката вечера“ на Али Ахмети и Исмаил Абази
Абази се дистанцира од Али Ахмети, лидерот на Демократската унија за интеграција. Не криеше дека можеби некогаш се сретнале. Но, деталната проверка на новинарите на ИРЛ на социјалната мрежа „Фејсбук“ покажаа дека Ислам Абази и Али Ахмети, освен што се сретнале, барем еднаш седеле на иста маса во ресторан. На 25 декември 2016 година, двајцата се дел од „Ловечка вечера“ која се организира еднаш годишно за членовите на ловџиското друштво „Сокол Зајас“. Кога е направена заедничката фотографија, Ислам Абази е дел од Вишото обвинителство Гостивар.
„Ловечката вечера“ добила свеченост поради присуството на специјален гостин, и тоа ловџиите биле почестени со присуството на лидерот на ДУИ, Али Ахмети. На чело на долгата маса седи првиот интегративец, а спроти него, на другиот крај на масата, е Ислам Абази. Од средбата на ловџиите има и видеозапис со благодарност до членови на друштвото од земјава и дијаспората, но и до Ахмети.
„Посебна чест и задоволство ми претставува присуството на господинот Али Ахмети, кој вечерва е меѓу нас како еден од првите членови на нашето ловно друштво“, ќе изјави еден од присутните на „Ловечката вечера“ организирана на 25 декември 2016 година.
(Не)организиран избор
На првите обвинителски избори провеа тезата дека изборот, наместо да биде стручен, ќе доминира политичко лобирање за тоа кој обвинител ги има симпатиите на партиските централи. Иако оние што нè брифираа посочија дека е тешко да се докаже дека пипалата на политиката останале надвор од процесот, сепак, не исклучуваат дека некој од кандидатите имал повеќе симпатии кај партиите, но не и кај колегите кои на крај гласа тајно. Дел од обвинителите што ги контактиравме посочија дека имало валкани политички игри кои не ги очекувале. Иако анонимно, подолг период низ обвинителските ходници се шушкало дека владејачката коалиција СДСМ-ДУИ имала фаворит, и тоа Ермон Незири од скопското обвинителство. Сепак, на денот на гласањето се случил неочекуван пресврт, а победа на изборите однесе Ислам Абази. Оние обвинители што одлучија да не зборуваат јавно беа изненадени од изборот. За новиот шеф на Обвинителството за организиран криминал и корупција, обвинителите рекоа дека секој заслужува шанса. Абази бил добар правник. ИРЛ ги исконтактира тројцата обвинители што влегоа во трка за престижната и најмоќна позиција во Обвинителството. Деса Пауновска од гостиварското вишо обвинителство, која доби само десет гласа од колегите за шефовската позиција во Обвинителство за организиран криминал и корупција, уште пред да се официјализира изборот чула шпекулации за лобирања и можен победник, иако се гласало тајно.
„Најмногу мразам кога некој ми ја навредува интелигенцијата, и тоа се случи со овој избор. Кажете ми, ве молам, како може обвинителите од апелациското подрачје Штип да гласаат за обвинител што не го познаваат ниту, пак, знаат нешто за неговата работа или за неговите идни заложби? Јас навистина не знам што влијае на еден обвинител да гласа за друг обвинител без да го познава и без да прочита програма за идните планови. Не знам, можеби ние бевме премногу агресивни во нашата кампања, па сме влијаеле спротивно. Она што можам да го кажам е дека мора да се донесат некакви правила и мерки. Да бидам искрена, овој избор навистина наликуваше на политичка кампања и беше многу непријатно. Искрено, шокирана сум од изборот. Очекував дека Незири ќе биде избран. Слушнав муабети и пред изборите и сега откако е сè готово, но не би да коментирам шпекулации. Јас сум обвинител и сакам да се држам до фактите“, изјави Пауновска за ИРЛ.
Како што потврдуваат и самите обвинители, „најизгледни шанси“ имал Ермон Незири, кој моментално му е заменик на Гаврил Бубевски во скопското обвинителство. Незири извиси за победа со само два гласа помалку или освои 64. Иако самиот тој бил дел од шпекулации за лобирања – тези што ги потврдија и негови колеги, дел јавно дел анонимно – за ИРЛ изјави дека не слушнал во предвечерието на гласањето оти обвинителите низ земјава добиле насоки кого да поддржат.
„До мене не дошле никакви шпекулации за лобирање или, пак, дека јас требало да бидам избран за шеф. Јас бев фокусиран само на мојата програма и како да ја претставам пред колегите. Да бидам реален, задоволен сум од гласовите што ги добив, особено затоа што имаше многу колеги што и мене не ме знаат. Јас сметав дека имам потреба од програма и самоиницијативно си направив за оние што не ме знаат да можат да ги видат моите планови и размислувања. Сметам дека на идните избори има многу работи што би требало да се променат, на пример, да се воведе задолжително претставување и програма на секој обвинител“, изјави обвинителот Ермон Незири за ИРЛ откако се официјализира дека за само два гласа изгуби од обвинителот Ислам Абази за шефовската позиција во Обвинителството за организиран криминал и корупција.
Највоздржана од коментар околу „политички влијанија“ поврзани со изборот беше досегашната шефица на ова обвинителство, Вилма Русковска. Не стигнале до неа шпекулациите што ги споделија нејзините колеги обвинители, дека изборите добиле налик на политичка кампања, иако самата Русковска пред гласањето неколкупати потенцираше дека била под политички притисок од поранешна влада додека била на позицијата.
„Му честитам на колегата Абази за изборот. Ова е првиот избор на кој обвинителите сами донесоа одлука, и тоа е многу важно“, кусо изјави Вилма Русковска и рече дека откако колегите не ја поддржале за нови четири години како шефица на Обвинителството за организиран криминал и корупција ќе се врати во скопското обвинителство и дека нема намера да го напушти ова обвинителство.
Кариерата на Ислам Абази
Новиот шеф на Обвинителството за организиран криминал и корупција Ислам Абази има десетгодишно искуство. „Призма“ веќе објави дека е избран за обвинител во април 2012 година во Кичево. За една година и седум месеци гонел фалсификатори на службена исправа, кражби, неплаќачи на издршка, затајување данок. Веќе следната 2013 година е унапреден во Вишото обвинителство во Гостивар, а во 2018 година, откако СДСМ и ДУИ формираат влада, станува во шеф на гостиварското вишо обвинителство. Но сите овие податоци за кариерата на Абази се непознати за јавноста. Името на Ислам Абази првпат станува интересно во приказна на Истражувачката репортерска лабораторија. ИРЛ пишуваше сторија за обвинителот од Гостивар, Арсим Адеми, кој го гонеше Зоран Милески-Кичеец за сообраќајната незгода што ја предизвика на превојот Стража на 4 септември лани. Кичеец со „мерцедес“ со кичевски регистарски таблички претекнуваше на полна линија со неприспособена брзина. Поради ова, загина триесет и четиригодишниот Евзаљ Селими од Гостивар, оженет и татко на две малолетни деца.
Истражувањето на ИРЛ покажа дека обвинителот Арсим Адеми ја сменил првната квалификација и Зоран Милески-Кичеец, наместо да се соочи со казна затвор од една до четири години, доби шест месеци условна казна по спогодба со основното гостиварско обвинителство и откако призна вина. Нов елемент што му ја ублажи казната на Кичеец беше вештачење што го нарача обвинителството во Гостивар во кое се утврди дека единствен пропуст на Зоран Милески-Кичеец лани на 4 септември бил што претекнувал на полна лента, но не и дека возел побрзо од дозволеното, иако обвинителството од Гостивар три дена по несреќата соопшти дека брзината била неприспособена со условите на патот. Документот или вештачењето овозможи правна преквалификација на делото – од тешки дела во сообраќајот со евентуална умисла, за што се предвидени најмалку четири години затвор, во небрежност.
И по ваквиот „дил“ на обвинителот Арсим Адеми и острите реакции во јавноста, тој сепак годинава конкурира за обвинител во Обвинителството за организиран криминал и корупција. Не доби поддршка во Советот на јавни обвинители. Она што е интересно е што на вонредното оценување од гостиварското вишо обвинителство добил максимални 25 бода токму од Ислам Абази, кој веќе е на нова шефовска позиција во Обвинителството за организиран криминал и корупција.
https://irl.mk/kicheec-mu-presudi-na-obvinitelot-arsim-ademi/
Арсим Адеми, според ранг-листата на Академијата за судии и јавни обвинители, бил со најлоша оценка како дел од петтата генерација слушатели. Од 13 кандидати, тој има најниска збирна оценка. За обвинител бил избран во март 2016 година. Адеми му го честита изборот на Ислам Абази, кој со максимални бодови ја оцени неговата работа додека Абази беше шеф на вишото гостиварско обвинителство.
По свадба тапани
Со новиот Закон за обвинителство, кој стапи во сила на 30 јуни 2020 година, обвинителите сами на непосредни избори првпат избираа кој ќе го води Обвинителството за организиран криминал и корупција. Но, откако јавноста, медиумите и правната фела реагираа за начинот на кој самата фела одбра кој е најидеален да се бори против корупцијата и организираниот криминал во Македонија стигнаа првите критики-построги критериуми и недостиг на податоци за професионалната кариера на кандидатите беа главните забелешки што се актуализираа по изборите. Прва честитка по официјалните резултати од гласањето до обвинителот Ислам Абази ја упати заменик-министерот за правда од ДУИ, Агим Нухиу.
Но, сепак, честитката не била институционална, уверува министерот за правда Никола Тупанчески, туку индивидуална. И Тупанчески ги видел фотографиите на социјалните мрежи на Абази со членови на ДУИ.
„Ги видов и тие фотографии што имплицираат дека избраниот обвинител има некаква конекција или комуникација со претставници на одредена политичка партија“, изјави министерот за правда Никола Тупанчески по изборот и откако во јавноста беа објавени фотографии на Ислам Абази со лица од Демократската унија за интеграција.
Тупанчески смета дека моделот на непосредни избори, каде што гласаат обвинителите, има недостатоци. Според него, можеби е неопходен втор круг или заострени критериуми за тоа кој може да поднесе кандидатура. За изборот на Ислам Абази реагираше и Државната комисија за спречување корупција која посочи дека објавените фотографии на Абази и лица од ДУИ може да асоцираат на евентуално влијание при изборот. Реакција по изборите имаше и Блупринт-групата за реформи во судството.
„Јавноста, а посебно стручната јавност, немаше можност да се запознае со предлог-програмата на кандидатите, што би влеало доверба во процесот, а би влијаело на доверба во институцијата. Ова е особено важно ако се земе предвид дека станува збор за обвинител кој ќе раководи со Основното јавно обвинителство за гонење организиран криминал и корупција, чии постапки се од висок интерес за јавноста, медиумски се експонирани и значително влијаат врз формирањето на мислењето и довербата на јавноста во Обвинителството и судството во целина“, напишаа од Блупринт-групата која е мрежа на невладини организации со главен фокус на реформите во правосудството.
