Сопственикот на објектот на кафулето Кино Влае и на околните објекти станaл газда и на дел од улица за само 285 денари од метар квадратен.
Постапката е овозможена преку Министерството за финансии. Започнала во 2014 година кога на власт е ВМРО – ДПМНЕ, а завршува шест години подоцна кога со државата управува СДСМ. Подрачна единица при Управата за имотно правни односи, одлучила да го удоволи барањето на фирмата „Аполо Инженеринг“ за приватизација на државно земјиште кое опфаќа и 153 квадрати од улицата Есперанто која се наоѓа пред кафулето Кино Влае без воопшто да излезе на терен и да утврди дека граѓаните остануваат без дел од улица за бизнис интереси.
Известува: Александра Денковска Гоцевска
Пред девет години или на 15 декември 2014 година, барање за приватизација на земјиште од скопската населба Карпош ќе стигне во подрачната единица на Управата за имотно правни односи на Министерство за финансии во Неготино. Скопските општини имаат премногу работа, па дел од барањата за приватизација и денационализација од Скопје се препраќаат во помалите градови. Управата го одбива првото барање и ѝ наложува на компанијата која сака да приватизира државно земјиште, да ги дополни документите и да наведе точни парцели кои бара да преминат од државна во нејзина сопственост. По шест години или дури во 2020 година во време на владата предводена од СДСМ, решението е конечно донесено. Приватизирани се неколку парцели на кое сега се наоѓа кафулето Кино Влае заедно со старите бараки, но и дел од улицата Есперанто која се наоѓа пред кафулето.
Основа за приватизација е бидејќи компанијата која сега има назив „Нексос Инженеринг“, а порано беше „Аполо Инженеринг“ на тоа земјиште поседува објекти кои се изградени уште во 1965 година и има право на користење на земјиштето без за тоа да плати некаков надомест. Во решението е наведено дека на парцелите кои се приватизираат во корист на „Аполо Инженеринг“, компанијата имала право на користење и е сопственик на веќе изградени објекти, но на улицата пред Кино Влае нема ниту еден изграден објект, ниту пак некој имал стекнато право на користење на улицата.
Барање за приватизација на туѓ имот
Барањето за приватизација во Неготино пристигнува без потребните документи и со неодредени парцели за кои се бара приватизација. Во моментот кога „Аполо Инженеринг“ го поднесува барањето на 15 декември 2014 година и во наредните осум месеци, сопственик на објектите е компанијата за маркетинг „СВ – РСА“. Ова покажува дека „Аполо Инженеринг“ поднеле барање за приватизација на земјиште за кое немаат никаков документ за сопственост или пак за право на користење.
Договорот меѓу „Аполо Инженеринг“ и „СВ – РСА“ за продажба на објектите бил склучен на 25 август 2015 година.
Деталниот урбанистички план за оваа локација е донесен во 2016 година и на парцелите за кои се бара приватизација предвидено е да се изградат висококатници и трговски центар.
Во решението за приватизација пишува дека „Аполо Инженеринг“ доставиле два геодетски елаборати во пропратната документација за приватизација. Точниот датум кога се доставени елаборатите не е наведна, но може да се види дека елаборатите се изработени по донесувањето на Деталниот урбанистички план (ДУП). Едниот е изработен кон крајот на 2016, а другиот во 2017 година. Во оној од 2016 е наведено дека парцелите за кои се бара приватизација се дел од градежна парцела предвидена во планот, додека во оној од 2017 година се другите катастарски парцели кои ја сочинуваат градежната парцела.
Како се приватизираат 153 квадрати од улица
Една од парцелите за кои „Аполо Инженеринг“ побарале приватизација е дел од улицата Есперанто која се наоѓа пред Кино Влае. Според она што го пишува во образложението на Решението за приватизација „Аполо Инженеринг“ успеале да го приватизираат земјиштето затоа што имале право на користење стекнато од претходниот сопственик и затоа што на тоа земјиште тие биле сопственици на објекти изградени уште од 1965 година. Улицата Есперанто се наоѓа веднаш пред кафулето Кино Влае и на неа сè уште нема изградено никаков објект.
Ниту еден приватен сопственик немал никакво право на користење на улицата, но во Деталниот урбанистички план (ДУП) за Кино Влае предвидено е 153 квадрати од ова улица да влезат во градежната парцела за висококатниците, а пристапна улица да се направи од задната страна на објектите.
„Од историјатот се гледа дека предметното градежно земјиште има објект изграден уште во 1965 година со градежна дозвола на Друштвото за кинематографија Градски кина дооел Скопје со право на сопственост. Овој имот со Договор за купопродажба во 2016 година бил запишан на Компанијата за СВ-РСА ДОО Скопје, а потоа во 2016 година било запишано на „Аполо Инженеринг“. По извршениот увид во списите Органот констатира дека со Договорот за купопродажба барателот се стекнал со сопственост на објектот и со корисничко право на предметното градежно земјиште. Видно е од имотниот лист дека правното лице е сопственик на објектот и го користи градежното земјиште што служи за редовна употреба на објектот и вршење на дејноста со вкупна површина од 779 метри квадратни и истото се приватизира“, пишува во решението за приватизација.
Но никој од Управата за имотно правни односи на Министерство за финансии во Неготино не излегол на терен да провери дали навистина на земјиштето има изградено некаков објект, ниту пак било побарано мислење од општина Карпош.
„Кога има приватизација, од нас се бара само извод од урбанистички план, не се бара никакво мислење. Логично е улицата да се приватизира затоа што е предвидено со Детален урбанистички план на таа локација да има некаков објект. Во овој план улицата Есперанто е нацртана исто како и во претходните планови. Таа улица е непрописна и непрописно се вкрстува. Никој нас не нè прашува како да ја нацрта улицата, тоа е работа на сообраќајните инженери кои го работат планот“, велат од општината.
За приватизацијата „Аполо Инженеринг“ требала да плати 341.202 денари, но бидејќи ја платиле целата сума наеднаш добиле дисконт од 35 проценти, што значи само 285 денари за метар квадратен или нешто повеќе од 3.500 евра. Неколку месеци по приватизацијата компанијата го продала целото приватизирано земјиште на Јонче Спирковски кој е сопственик на „Аполо Инженеринг“. Во купопродажниот договор наведено е дека имотот е продаден за цена од 2.950.000 денари со вклучен ДДВ – сума која Спирковски ќе ја плаќа по пат на компензација.
ИРЛ испрати прашања до Жарко Јовчевски, управителот на компанијата „Аполо Инженеринг“. Тој ни рече дека во времето кога се правела приватизацијата, не бил вработен во компанијата и од тие причини не може да одговори на нашите прашања. Рече дека ќе се обиде да го добие сопственикот и да обезбеди одговори, но до објавувањето на сторијата одговор од „Аполо Инженеринг“ не добивме.
Инвеститорски урбанизам – сличен модел и во Тафталиџе
Потезите, државно земјиште од Влае да заврши во приватни раце започнуваат речиси во исто време кога започнуваат и плановите за бетонизација на Тафталиџе за која ИРЛ пишуваше пред неколку години. Главниот актер од Влае фирмата „Аполо Инженеринг“, учествувала и во бетонизацијата на населбата Тафталиџе.
Во Решението за приватизација кое го изготвила подрачната единица на Министерството за финансии од Неготино пишува дека првото барање на Аполо инженеринг за приватизација на парцелите им било вратено затоа што било некомплетно. Од пропратните документи недостигале списи, но исто така не било прецизно напишано за кои катастарски парцели се бара приватизација. Според Решението, барателот во уреден рок ги доставил документите кои недостасувале, а тоа меѓу другото биле и геодетски елаборати изработени во 2016 и 2017 година во кои се гледа дека дел од парцелите за кои се бара приватизација се дел од градежна парцела предвидена за висококатници во новиот план за населбата.
Деталниот урбанистички план бил донесен во 2016 година, неколку месеци пред „Аполо Инженеринг“ да го достави до подрачната единица во Неготино. Вториот елаборат изработен во 2017 година ги сочинува останатите катастарски парцели на кои треба да се гради новиот станбено-деловен комплекс. Сопственик на дел од овие парцели е „Аполо Инженеринг“. Ги добива со купување од приватни сопственици кои пак во 2016 година побарале државата со денационализација да им го врати имотот.
Процедурата за бетонизацијата на Тафталиџе беше многу слична. Освен градоначалникот Јакимовски во неа улога имаше и лицето Петар Мишиќ кој бил посредник меѓу општината и градежните компании. Мишиќ до 2015 година бил вработен во компанијата „Аполо Инженеринг“. Малата фирма „Аполо Инженеринг“ изгради само една осумкатница во Тафталиџе и не можеше да стане маркантна меѓу бетонските чудовишта на градежните магнати.
Локацијата на која е изградена зградата се наоѓа до основното училиште „Јан Амос Коменски“. Претходно на местото имаше стара куќа, сопственост на Борка Мишиќ, мајката на Петар Мишиќ.
Во 2014 година еден дел од старата куќа му се препишува на „Аполо Инженеринг“ на Јонче Спирковски. Во тој период Мишиќ е вработен во „Аполо Инженеринг“. Управителот на фирмата склучил договор со сопственичката на куќата Борка Мишиќ дека за секој дополнителен кат дозволен со деталниот урбанистички план што таа ќе го издејствува ќе добие екстра стан. Според договорот, таа требало да испрати анкетен лист до Општина Карпош со кој ќе бара да се зголеми катноста на нејзината куќа и да најде други луѓе што ќе го направат истото, за да има што е можно повеќе анкетни листови во кои ќе се бара зголемување на катноста токму на оваа локација.
Овој договор за наводно „лобирање“ во Општина Карпош е предмет на истрага во Основното јавно обвинителство Скопје. Освен поранешниот управител на „Аполо Инженеринг“, Зоран Поповски, со кривичната пријава која е поднесена во декември минатата година опфатени се уште 17 лица што учествувале во бетонизацијата на Тафталиџе, меѓу кои и планерите на деталниот урбанистички план за Тафталиџе, бизнисмени и градоначалникот на Општината.
Трета среќа за ДУП – от во Влае
Во 2016 година, пред да му заврши третиот мандат како градоначалник на Општина Карпош, Стевчо Јакимовски и тогашните советници донесоа Детален урбанистички план (ДУП) со кој населбата Влае која е претежно изградена од куќи и ниски згради да се претвори во ново бетонско чудовиште. Планот предвидуваше две висококатници, црква на местото на инклузивно детско игралиште, а спортските терени и игралишта покрај Вардар да се затворат и сместат во затворени објекти.
Наредната година неколку активисти, поднесоа иницијатива до Уставниот суд со која го оспорија донесувањето на неколку скопски детални урбанистички планови меѓу кои и монструозниот план за населбата Влае. Уставниот суд во 2018 година го укина овој план поради грешка во процедурата. Откако Уставниот суд ќе укине Детален урбанистички план, тоа значи дека Општината повеќе не смее да издава одобренија за градење врз основа на тој план и целата процедура за донесување на планот, мора да започне од почеток.
Во времето во кое планот е укинат, Јакимовски повеќе не е градоначалник на Карпош, а на негово место дојде младиот социјалдемократ Стефан Богоев.
Администрацијата на Богоев почнала со подготовка на новиот план. Но во наредните четири години колку што траеше мандатот на Богоев, тој не го стави планот на јавна анкета ниту пак на дневен ред на седница на Советот на општината, па планот мораше да го чека следниот градоначалник.
На локалните избори во 2021 година, Јакимовски повторно ја доби довербата на карпошани и го започна својот четврти мандат како градоначалник на Карпош. Само неколку месеци откако повторно седна во градоначалничката фотелја, планот за Влае со речиси непроменети содржини беше ставен на јавна анкета. Овој потег ги разлути жителите на Влае кои не сакаа нивната населба да се претвори во ново Дебар маало. Тие се мобилизираа и се здружија заедно да се борат против планот во неформалното здружение на граѓани „Борба за Влае“. По една година активизам и административни процедури „Борба за Влае“ ја доби првата битка за спас на населбата. Град Скопје на седница на советот на кој без поддршката на советниците на ДУИ и СДСМ го поништија Регулацискиот план по кој бил правен деталниот урбанистички план што предвидуваше изградба на висококатници.
Но дали политичката и бизнис елитата која сака да го „урбанизира“ Влае ќе застане на ова или пак по трет пат ќе се донесе нов идентичен детален урбанистички план кој ќе им овозможи да ги остварат своите планови.
Од Општина Карпош велат дека ќе направат се што е потребно за да се реализира тоа што е предвидено во деталниот урбаниситчки план.
„На местото на Кино Влае согласно претходниот Генерален урбанистички план (ГУП) беше предвидено трговски центар чиј габарит ја поминуваше сегашната улица Есперанто и преку тревникот доаѓаше до пешачката патека на булеварот. Според новиот ГУП, Кино Влае е зона на домување и согласно тоа ние сме пристапиле кон изработување на ДУП во кој сопственикот има 3.700 метри квадратни земјиште и согласно стандардите ние сме должни да му овозможиме соодветна в исина и габарит на објектот“, велат од Општината.
Од „Борба за Влае“, велат дека нема да се опуштат и дека ќе следат како ќе се одвиваат работите во општината со носењето на новиот план.
