Ја најави лично Вучиќ, но и по една година од убиството на Оливер Ивановиќ, српското обвинителство не отворило истрага. Исчекор единствено направија косовските истражни органи кои во ноември ги приведоа првите осомничени. Меѓутоа, ниту нивната истрага не доведе до имињата на извршителите и наредбодавачите. Истовремено, оние кои до скоро јавно го напаѓаа и оцрнуваа, сега сакаат да се прикажаат како најголеми „душегрижници“ за расветлување на смртта на Ивановиќ.
Пишува: Бојана Павловиќ, КРИК Србија – партнер на ИРЛ Македонија.
Ивановиќ беше убиен на 16 јануари минатата година пред седиштето на својата партија „Граѓанска иницијатива: Слобода, демократија и правда“ во Косовска Митровица. Овој случај, меѓутоа, имаше и своја предисторија – против Ивановиќ се водеа црни медиумски кампањи, му беше запален автомобилилот, а добиваше и закани и јавно говореше за истите во медиумите тврдејќи дека се чувствува загрозено.
Автомобилот му беше запален во јули 2017 година или само што најави дека ќе учествува на локалните избори на Косово. За ова никој не беше приведен. И самиот Ивановиќ често ги споделуваше своите сомнежи во јавноста. Истакнуваше дека тој нема конфликт со никого, туку само политички неистомисленици кои јавно не сакаше да ги именува.
„Ако во јули имаме ваков инцидент, во октомври ќе биде убиство“, рече Ивановиќ укажувајќи на месецот октомври за којшто беа планирани изборите.
Претставници на Српската листа, најголемата партија на Србите на Косово, со поддршка на владејачката Српска напредна странка на Александар Вучиќ цели избори водеа интензивна медиска кампања против Ивановиќ. Го клеветеа и обвинуваа дека е лажго, нечесен човек и дека го нарушува достоинството на Србите.
На медиумите се емитуваа видео спотови на кои тој беше означен како предавник.
„Дали сакаме вакви луѓе да ги застапуваат интересите на српскиот народ на Косово и Метохија? Дали сакаме да не водат луѓе на кои повеќе им значат автомобилите од животот на своите сограѓани, нечесни луѓе кои не предадоа нас и нашата доверба, луѓе кои ја имаат поддршката на Приштина?“, ова е само цитат од спот којшто постојано се емитуваше на српската телевизија „Пинк“.
Хајка
Во очи ноќта пред избори тој добиваше закани, а притисоците стануваа невозможни, тврдеа неговите блиски и самиот Ивановиќ. Тој во јавните настапи раскажуваше и предупредуваше дека стравува за својот живот. Но, и постојано предупредуваше дека ситуацијата на северно Косово е загрижувачка, а безбедноста на граѓаните загрозена.
„Тоа се криминални структури врзани со политиката во кои владее паничен страв од нашите кандидати. За некој кој има инфраструктура, кој располагга со огромна количина на пари и ја има поддршката на Владата на Србија, нашата мала партија не би требало да претставува проблем. Меѓутоа тие знаат што мисли народот за нив и се плашат дека ќе изгубат ако граѓаните имаат алтернатива“, рече Ивановиќ во интервју за српскиот магазин „Време“ во септември 2017 година.
Нападите постојано се засилуваа, а Српска Листа во своите соопштенија тврдеше дека Ивановиќ гради имиџ врз база на параноичните изјави дека некој му се заканува“.
Директорот на Канцеларијата за Косово и Метохија, Марко Ѓуриќ, тогаш рече дека Српска Листа не е косовски, туку српски државен проект и дека секој глас за некој од таа партија е глас за српскиот народ.
Уште не пукаа на мене
Српска Листа понесе убедлива победа на локалните избори во октромври 2017 година. Ивановиќ тогаш рече дека во услови на заплашување на гласачите не може да се каже дека тоа биле вистински избори. Тогаш во интервју за Н1 телевизијата тој кажува дека се сомнева дека некој сака да го убие.
Ивановиќ во притвор помина речиси три години откако му се судеше за воени злосторства врз Албанците во 1999, за што беше осуден на 9 години затвор. Оваа пресуда никогаш не е потврдена, а Ивановиќ истакна дека се работи за монтиран политички случај и дека тој не е одговорен за делата за кои го сомничат.
„Мене ми направија се што можеа, уште не пукаа на мене, но којзнае, ни тоа не е исклучено. Мислам дека тоа би било, сепак, погрешно и не верувам баш во такво сценарио“, ќе каже Ивановиќ за Н1.
Српската листа бучно ја прослави победата – со трубачи, скандирања и шампањско. Со нив славеа и видни спрски функционери како директорот на Канцеларијата за Косово и Метохија, Марко Ѓуриќ, и Милан Радоичиќ, криминалец и моќник од Косовска Митровица. Ова се откри дури по убиството на Ивановиќ.
Во интервју за БИРН кое се објави по смртта на Ивановиќ, тој зборува за Радоичиќ како за човек кој го држи подземјето во Косовска Митровица. Претседателот на Србија Вучиќ за Радоичиќ во јавноста зборуваше како за пример за борец за опстанокот на Србите на Косово, изјава која што Ивановиќ ја оцени загрижувачка. Овој дел од интервјуто Ивановиќ замолил да не се објавува, но на новинарите им порачал да го запаметат тоа име. А човекот со тоа име, Радоичиќ Милан, од подземје сокриено во сенка, во јуни лани станува потпретседател на Српската листа.
Убиство
Три месеци по изборите, Ивановиќ е убиен пред седиштето на својата партија во Косовска Митровица. Погоден е со шест куршуми. Иако канцеларијата е покриена со четири сигурносни камери, полицијата и обвинителството рекоа дека истите не работеле од 4 јануари па се до 10 минути по убиството на 16 јануари.
Претседателот на Србија Александар Вучиќ обвини дека ова е терористички чин.
„Ако погледнете кому му одговара убиството на Оливер Ивановиќ, тогаш, ми се чини дека се е јасно“, изјави Вучиќ и додаде дека не може да говори за сознанијата со кои располагаат српските истражни органи.
Српското обвинителство се вклучува во истрагата и најавува дека има сомнежи за тероризам.
Договорено е да се соработува со косовските истражни органи на истрагата, но таа соработка не оди најдобро. Институциите со месеци се обвинуваа едни со други дека кријат докази и не одговараат на барањата.
Српското обвинителство работи веќе една година, а не може да излезе од предистрага макар во истрага. Согласно српските закони, предистрагата може да трае неограничено. Случајот е класифициран како тајна и никој не може да знае што работат и дали има напредок.
Апсења
Првиот исчекор се прави кога косовската полиција кон крајот на ноември апси тројца осомничени и наведува дека трага по четвртиот – Милан Радоичевиќ. Но, не успеваат да го пронајдат. Полицијата не го затекнува дома. Рано утрото тој бил во Белград на состанок со Вучиќ. Интересно е дека косовската полиција воопшто не знае дека тој не е во Косово.
Милан Радоичиќ (фото: Фејсбук)
Радоичиќ се огласува по два дена и порачува дека тој нема врска со убиството на Ивановиќ, но и дека нема намера да им се предаде на косовските власти.
Два дена подоцна, сослушан е во српската полиција, но не како осомничен. Косовското обвинителство тврди дека тој е испрашан без нивно знаење, односно барање, како и дека претставници на српската полиција на службените состаноци до тој ден тврделе дека не познаваат таков човек.
Претставниците на српската влада застануваат во одбрана на Радоичевиќ.
Претседателот Александар Вучиќ во телевизиско интервју за РТС ќе истакне дека може со сигурност да се тврди дека Радоичиќ не учествувал во убиството на Ивановиќ бидејќи поминал на полиграф во српската полиција.
„Не само што не го убил, туку тој воопшто не учествувал во организирањето, логистиката или на било каков начин не е вмешан“, ќе каже Вучиќ и ќе додаде дека Радоичиќ е „број еден човек за одбрана на Косовска Митровица“.
Истото ќе го повтори и директорот на Канцеларијата за Косово и Метохија, Марко Ѓуриќ, кој ќе рече дека Радоичиќ поминал полиграф и така се утврдило дека тој не го извршил ова злосторство.
И српската министерка за правда ќе се впушти во одбраната на косовскиот рехабилитиран криминалец. „Радоичиќ е испитан и отстранети се сите сомнежи за неговата вмешаност во убиството“, вели министерката Нела Кубуровиќ.
Истрага и понатаму нема, а судејќи по изјавите на претставниците на српската власт, Радоичиќ со ова испитување е ослободен од секаква одговорност.
Додека властите во Белград го бранат, Српската листа организира протести во Косовска Митровица на кои учесниците носат маички со натпис „Сите сме Милан“.
Осомничени помагачите
Тројцата уапсени се Драгиша Марковиќ и Неделко Спасојевиќ, како и Марко Рошиќ, ова го соопшти косовското обвинителство. Сите работат како обезбедување во кафулињата низ Косовска Митровица. Ним им е доделен притвор за којшто повторно ќе се одлучува следната недела.
Спасојевиќ наводно им помогнал на извршителите со тоа што им олеснувал да избегаат од местото на злосторството со службено возило на полицијата. Марковиќ повикал полицајци од Србија кои му кажале да ги отстрани чаурите од лице место, пишува во списите на косовското обвинителство. Рошиќ се сомничи поради пронајденото писмо во џебот од Ивановиќ во кое беше напишан број на регистерски таблички од џипот во сопственост на семејството Рошиќ, како и фотографија од неговиот автомобил направена од телефонот на Ивановиќ.
Од нив полицијата засега не успеа да дознае ништо за нарачателите и извршителите.
Политичка борба
Невенчата сопруга на Ивановиќ, Милена Поповиќ, во меѓувреме доби работа во српската влада во Кабинетот на премиерката Ана Брнабич. Таа неодамна изјави дека Ивановиќ не се чувствувал небезбедно и дека не барал заштита, а нападите и кампањата против него ги припиша на политичка борба.
Но, четири дена пред да биде убиен, во изјава за агенцијата „Срна“ Ивановиќ експлицитно кажува дека се плаши за неговиот живот. Неговата сопруга тогаш ќе рече нешто друго: „Се’ ни направија, уште еден по еден да почнат да не убиваат“.
