Ова не е статија за деталите од свирепото убиство на Вања Ѓорчевска и Панче Жежовски, туку брутален потсетник посветен на жртвите кои не мораше да ги има aко имаше систем и правда.
Кога Љупчо Палевски беше физички нападнат пред неговиот дом во 2020 година, најголемите политички партии ВМРО-ДПМНЕ и СДСМ јавно бараа заштита за Палевски од институциите. Во нивните апели имаше дури и заложби дека правда ќе има и дека доаѓа крај на неказнивоста. Истите политички партии кога во раце ја имаа власта пропуштија да гарантираат ефикасни истраги за Палевски. Во изминатите најмалку 23 години тој беше сомничен за низа кривични дела: oд даночно затајување, нелегално градење, па се до загрозување на безбедноста на државата. Голем дел oд овие истраги ги следеа сомнежи за намерно саботирање со цел спас на едно сомнително лице кое долги години ужива заштита од прогон.
Убиствата на малолетничката Вања Ѓорчевска и пензионерот Панче Жежовски, како во ниту еден случај досега, брутално ги демонстрираа далекусежните последици од системот кој промовира неказнивост – појава која е во центарот на критиките на Европската комисија во сите извештаи кои го евалуираат напредокот на владеењето на правото во државата.
Љупчо Палевски Палчо е „автор“ на првата дивоградба во земјата која и денес стои како потсетник дека на некои им се може се’, дури и кога злоупотребите се очигледни. Сомнежите дека таа заштита ја овозможуваат високи структури во политиката и во правосудниот систем, се зацврстија кога тој се извлече од одговорност за дистрибуција на прислушувани разговори и изнуда и рекет на економски и политички моќни лица во истраги кои никогаш немаа судски завршници.
Љупчо Палевски Палчо бил обработуван и следен и од безбедносните служби, дотаму што полицијата во 2017 година му дојавила на тогашното СЈО дека тој ги поседува прислушуваните разговори и со нив рекетира високопрофилни лица. Предистрагата била саботирана и пред претресот тој подготвено ги чекал обвинителите и полицијата. По две години кога дури и јавно на плоштадот во Прилеп ги пуштал снимките на разглас, успеал да се извлече со условна казна. Истрагата на обвинителството воопшто и не го вклучила прашањето како ова лице ги добило овие снимки кои биле сопственост на Специјалното јавно обвинителство.
Палевски бил осомничен во многу предмети поврзани со даночно затајување, нелегално поседување на приватни разговори, објавување доверливи документи, лажно пријавување, фалсификување, нелегално носење на оружје. Имал неколку пресуди, но сите биле условни казни. Никогаш не бил во затвор. И за последното двојно убиство на Вања Ѓорчевска и Панче Жежовски во кој е првоосомничен, Палевски успеа да побегне од земјава.
Неговата официјална биографија го портретира како бизнисмен, претседател на градската организација на СДСМ Скопје, сопственик на неделникот „Старт“ и на првата спортска телевизија „Канал 4“, автор на поткаст и основач на политичката партија Десна. Истовремено во досиејата на истражните органи, МВР и Јавното обвинителство, бил предмет на истраги за десетици кривични дела. Најголем дел од случаите завршиле без обвинение, а оние во кои е осуден добил само условна казна.
Министерот Оливер Спасовски на денешната прес-конференција на новинарско прашање рече дека Палевски во полициската евиденција немал потешки кривични дела.
„Против него имаше неколку постапки и тоа се прекршочни постапки, за една постапка која беше на територијата на ОВР Прилеп има покренато кривична пријава“, изјави министерот Спасовски на денешната прес-конференција.
Министерството за внатрешни работи подоцна ја коригираше изјавата на Спасовски и испрати соопштение во кое беа наведени повеќе кривични дела за кои има пријави против Палевски.
Историја на неказнивоста
Палевски за првпат е регистриран во МВР во 2000 – та година за даночно затајување. Во 2002 година полицијата му поднесува кривична пријава за лажно пријавување на кражба од неговата фирма „Упа Ентерпрајс“.
Во 2005 година МВР му поднесе кривична пријава за злоупотреба на службена положба и овластување и фалсификување на документи. Според судските архиви, пресудата е изречена во 2007 година. Палевски заедно со уште едно лице се осудени на казна затвор од по 8 месеци, или условна казна од две години ако не сторат ново кривично дело.
Во 2017 година Палевски бил предмет на истрага на тајните служби. Тогашната Управа за безбедност и контраразузнавање до Специјалното јавно обвинителство доставува допис за активностите на Палевски и информација дека нелегално поседува прислушувани разговори. Според изворите на ИРЛ, акцијата на СЈО наречена „Тесла“ била саботирана и при извршените претреси во неколку објекти поврзани со Палевски не биле најдени доволно докази.
„На првиот закажан претрес обвинителот и полицијата бевме вратени назад од паркингот на СЈО со образложение од шефицата Катица Јанева дека сега не било правото време за претрес. Сомневањата дека постои притисок веднаш се отворија, но немавме што да направиме. Кога по неколку дена ни беше дозволено да одиме на претрес, тој не чекаше подготовено со исчистени хард дискови. Беше фрустрирачки“, вели извор во полицијата којшто поради заштита од одмазда ќе остане анонимен.
Овој случај во Специјалното јавно обвинителство беше во предистрага и по згаснувањето на СЈО беше предадено во Државното јавно обвинителство. Понатаму овој случај е распореден кај обвинител во Обвинителството за гонење на организиран криминал и корупција, но ИРЛ не доби официјална информација дали понатаму е постапувано по предметот. „Не знаеме, ќе провериме што биднало“, кусо одговори лице од секторот за односи со јавност во Основното јавно обвинителство.
Обвинителството не ги обезбеди прислушуваните разговори, а Палевски продолжи јавно да ги објавува. Во 2019 за време на изборната кампања за претседателски избори во Прилеп заедно со уште неколку лица Палевски организираше собир на кој на разглас пушташе нелегално прислушувани разговори. Во разговорите се појавија гласови на актуелни и поранешни функционери. Полицијата во Прилеп му поднесе кривична пријава. Од Јавното обвинителство за ИРЛ одговорија дека за овој случај има условна осуда за Палевски. Вложена е жалба од обвинетиот и ново рочиште е закажано за февруари следната година. Ова обвинителство не навлегло во расветлувавање на фактот како овие снимки дошле кај него, ако се има предвид дека нелегално прислушувани материјали законски се сопственост единствено на јавното обвинителство.
Претседателката на Хелсиншкиот комитет, Уранија Пировска, вели дека за убиството на Вања Ѓорчевска и Панче Жежовски виновни се државните органи кои до сега не сториле ништо за Палевски да биде казнет за кривичните дела. Љупчо Палевски – Палчо одамна требаше да лежи во затвор, вели Пировска.
„Поради неговите конекции со сите важни структури, до денес успеа да стигне и до тоа да изврши убиство на малолетно девојче. Сега сите го плаќаме данокот на сите власти до сега кои не можеа да се справат со било каков криминал, а особено не со тие кои им служеа за криминални дејствија. Еве тие луѓе што прават денеска и ова е пример како резултира системот на неказнивост“, изјави за ИРЛ Уранија Пировска.
Партиски молк за неправдите во општеството, но кога Палевски бил нападнат барале правда
Кога во 2020 година Палевски беше нападнат со метален предмет кај неговиот дом во близина на трговскиот центар Буњаковец во Скопје, нападот јавно го осудија и власта и опозицијата. Во тој период Палевски беше претседател на движењето „Трета“, а СДСМ и ВМРО-ДПМНЕ со огласија со соопштенија во кои го осудија насилството и бараа сторителите да бидат санкционирани.
„Времето на неказнивост на насилството одамна заврши, сега е време на одговорност и секој што сторил насилство ќе се соочи со законите и правдата“, соопштија од СДСМ.
Осуда за нападот упати и лидерот на опозициската ВМРО – ДПМНЕ, Христијан Мицкоски.
„И да не се залажуваме, власта многу добро ги знае сторителите и нарачателите на ваквиот крвав напад. Ако владата не го расветли инцидентот во најбрз можен рок, тогаш народот треба да знае како да се самозаштити во иднина“, изјави Мицкоски.
Истата година во јули на прес-конференција Палевски презентираше доверливи документи од Управата за контраразузнавање и службени белешки. Делови од класифицирани документи продолжи да објавува и на Фејсбук, меѓу кои и транскрипти од разговори со цели на тогашната УБК.
Во март 2021 Основното јавно обвинителство (ОЈО) Скопје поднесе обвинителен предлог против Љупчо Палевски за продолжено кривично дело оддавање службена тајна. Но, и овој случај нема никаква разрешница.
„Ја признавате содржината на службената тајна, а содржината е прислушување на сите активисти на ’Бојкотирам‘. Од што сте во паника и сте раскрадени по цел ден не можете никого веќе да исплашите, а мене воопшто“, изјави Палевски.
Последен пат Палевски во полицискиот билтен е заведен во мај годинава кога во непосредна близина на тунелот Демир Капија – Јаворица, полициски службеници од него одзеле пиштол кој го носел без дозвола. Во јавноста немаше пристап до многу медиуми, но неговите радикални ставови, промовирањето на национализмот и говори на омраза слободно ги споделуваше на социјалните мрежи, на повеќе Јутјуб канали и беше чест гостин на интернет порталот Инфомакс. Според главниот уредник на неделникот „Фокус“, Влатко Стојановски, Палевски е уште една од низата „грешки“ на системот, кој по којзнае кој пат се покажува како премногу толерантен кон докажани насилници и криминалци.
„Долгогодишната политика на неказнивост овозможува дел од нив да хибернираат во општеството како примерни граѓани, а други дури и да еволуираат од „обични“ измамници до сурови убијци. Токму таков е случајот со Палчо, кој иако повеќе пати бил во судир со законот, а денес разбравме дека и моментално е под активна кривична пријава, без никаква пречка и проблем партиципираше во политичкиот живот и на бизнис сцената, па дури и креираше јавно мислење, добивајќи пристап до повеќе медиумски платформи, каде ширеше пропаганда и говор на омраза“ , вели Стојановски.
Новинарот Сеад Ризвановиќ предупредува дека Палески не е единстен кому системот му допуштил да постојано да се извлекува и дека демнат и други опасности од други лица кои ужуваат заштита.
„Палевски во меѓувреме води политичка партија, води поткасти, цело време шири говор на омраза на секоја основа. На религиска, на етничка, отворено го поддржува Путин во поглед на Украина и тој е од институциите и државата да прави што сака и еве што се случи. Сето ова се случи поради непостапување на државата. Палевски е само еден пример, а има многу други такви кои и сега активно истото го прават“, вели Ризвановиќ за ИРЛ.
Радикален и штетен, но медиумски експониран
Во последните две недели односно од 20 ноември 2023 до 1 декември 2023 година, Љупчо Палевски – Палчо е вообичаено активен на неговите социјални мрежи, а неговите објави содржински не отстапуваат од она што тој и секојдневно споделува на тема национализам, „патриотизам“, ловење на „предавниците“ на Македонците и слична радикална реторика.
Тој има два лични профила на социјалната мрежа Фејсбук со неговото име и презиме. Едниот профил не е отворен за јавноста и таму последната објава е од јуни месец годинава и се однесува на собирање на петиција за зачувување на името на МПЦ – ОА. Но, на другиот профил каде најчесто ги промовира неговите политички и патриотски ставови тој имал дури 45 објави во последните 15 дена. Ова го опфаќа и период пред исчезнувањето на велешанецот Панче Жежовски и 14-годишната Вања Ѓорчевска од Скопје, за кои Палевски е осомничен дека ги ликвидирал. И во деновите откако јавноста е алармирана за исчезнувањето на двете жртви, Палевски речиси со иста динамика е присутен на социјалните мрежи. Не е забележана негова активност на „Фејсбук“ само еден ден во периодот од 20 ноември до 1 декември, а тоа е токму 27 ноември, денот кога исчезна и е убиена деветтодделенката Вања Ѓорчевска. Меѓутоа, наредниот ден, Палевски продолжува со својот редовен поткаст и овојпат тема му се банки, перење пари.
Во најавата на поткастот тој вели дека ќе дискутира за „банкстери“, кованица која означува банки и гангстери и најавува битка на повеќе фронтови.
„Речиси на секој поткаст тоа се бара од мене, да се прецизира непријателот, да се дефинира, да го утврдиме начинот на кој владее и подоцна да изградиме стратегија за наша македонска борба“, вели Палевски во воведот на емисијата.
Тој во изминативе години поретко се појавуваше во меинстрим медиумите, но гостуваше на телевизијата Алфа во емисијата „Што не е јасно“, на Слободен свет во Контрааргумент, како и на платоформите на Миленко Неделковски, Васко Ефтов, едно гостување на порталот Лидер, а чест гостин беше на емисиите на „Инфомакс.мк“.
Неговата радикална реторика, говорот на омраза и зборовите како џукела, глупача, идиоти, будала се негов препознатлив печат, дополнети со сценографија која изобилува со „македонштина“, заштитен знак му е вергината, а пред секоја емисија се интонира државната химна.
Пред еден месец, на јутјуб каналот „Трета политика“ кој го води Љупчо Палевски – Палчо, вонредно беше најавен поткастот „КРШмуабети“. Гостин во поткастот му беше Марјан Стаменковски – Доказ, кој во тој период поради здравствени проблеми му беше дозволено да користи еден месец отсуство од издржувањето на затворската казна. Стаменковски кој беше сопственик на порталот „Доказ М“ доби три години и еден месец затвор и 5 000 евра парична казна, а истовремено против него се водеше процес за рекетирање и изнуда, но и за таа предистрага нема сознанија за напредокот Основниот кривичен суд Скопје му ја одреди ваквата казна за пет кривични дела за кои го прогласи за виновен.
Домаќинот-водител на „КРШмуабети“, Љупчо Палевски го најави Марјан Стаменковски како негов пријател со кој ќе разговараат за системот, а функционирањето на системот ќе го објаснува токму Стаменковски од позиција на „паталец“. Во најавата, Палевски вели дека колегите новинари на Марјан доказ се одвратни, безобразни и платени и дека никој не се обидел заради себе и заради медиумот каде што работи да објасни што се случувало со обвинението на Стаменковски.
„Јас не сум светец, но системот на државата е тој што го создаде Доказ М“, констастираше гостинот, Марјан Стаменковски – Доказ.
Во разговорите со сите соговорници на ИРЛ се наметна еден ист заклучок: Системот напати го детектирал Палевски како опасност, но секојпат пропуштил да го казни. Сето тоа довело до ескалирање на состојбите и затоа убиствата на Вања од Скопје и Панче од Велес денеска не се само вести од билтенот, туку национална трагедија. Трагедија која заедницата ја чувствува како колективна траума и со нескриен гнев ги критикува политичиките елити кои три децении не испорачаа безбедност и заштита за своите граѓани.
Исправка: : Овој текст беше променет во 7.58 часот на 5.12.2023 година. Реченицата „Тој во изминативе години поретко се појавуваше во меинстрим медиумите, но гостуваше, на телевизијата Алфа во емисијата „Што не е јасно“ и во Радио Лидер, на Слободен свет во Контрааргумент, како и на платоформите на Миленко Неделковски, Васко Ефтов, но и чест гостин на емисиите на „Инфомакс.мк“ е променета во: „Тој во изминативе години поретко се појавуваше во меинстрим медиумите, но гостуваше на телевизијата Алфа во емисијата „Што не е јасно“, на Слободен свет во Контрааргумент, како и на платоформите на Миленко Неделковски, Васко Ефтов, едно гостување на порталот Лидер, а чест гостин беше на емисиите на „Инфомакс.мк““. Исправката е со цел да се појасни дека едното гостување на Палевски на порталот Лидер е реализирано во период кога медиумот се уште не е радиодифузер.
