Опозицискиот лидер Христијан Мицкоски би го критикувал изборот за советник за млади кој го направи премиерот Христијан Мицкоски. Назначувањето на Столе Пандов би било пречекано со жестоки критики од опозиционерот кој бараше вработување по мерит и беше гласен против непотизмот и партиските вработувања. Државата чиишто млади во најголем процент од сите земји во регионот сакаат да ја напуштат конечно доби власт којашто борбата со белата чума ја стави во врвните приоритети. Како? Преку враќање на системот на заслуги. Но, премиерот Мицкоски за советник за неговата навидум важна идеја одбра син на партиски лојалист.
Известува: Лила Караташева
Подемот на Столе Пандов (27) е по многу нешта сличен на оној на историчарот Александар Пандов (53). Столе, како и неговиот татко Александар, беше меѓу првите со потврдена функција во новата влада. Синот Столе e назначен за советник за млади на премиерот Христијан Мицкоски. Таткото Александар стана директор на Управата за извршување на санкции чијашто работа е да врши надзор врз затворските и притворски мерки во државата. И синот и таткото се дел од илјадници функционери бирани без конкуренција и мерит. Македонија е држава во којашто е нормализирано вработување без конкуренција и без критериуми, дотаму што на именувањата кои доаѓаат по партиски и идеолошки, но и по лични преференци на важните луѓе во партискиот систем, веќе никого не шокираат.
По осум години опозиција, ВМРО ДПМНЕ излезе со програма во која најави борба против корупцијата и враќање на младите во државата – крај на непотизмот и враќање на вредностите на вработувањето по заслуга. Приказната за подемот на младиот Пандов е многу повеќе од приказна за непотизмот во институциите – туку приказ на деловната култура на партиите како инструмент за окупација на институциите кои и без тоа се во очајна состојба.
Биографијата на Александар Пандов на веб-страницата на Управата за извршување санкции сè уште не е пополнета. Пандов бил пратеник во собранието од 1998 до 2002 година. До 2011 година, Пандов се појавуваше и како вработен во фирмите на рускиот бизнисмен и поранешен почесен конзул на Руската федерација Сергеј Самсоненко кој од 2023 година е на црната листа на Соединетите Американски држави (САД) поради корупција. Од 2020 година Пандов станува претседател на Патриотскиот инстутит на ВМРО-ДПМНЕ „Гоце Делчев“ кој ја застапува и брани идејата за самобитноста на македонскиот народ и укажува потреба од почит кон борците во сите народноослободителни војни за Македонија.
Неговиот син, Столе Пандов е пет години дел од Извршниот комитет на Унијата на млади сили на ВМРО-ДПМНЕ (УМС). Во предизборието, на профилите на социјалните мрежи на Столе можеше да се забележи дека е целосно посветен на партиските активности. Како член на УМС редовно споделуваше фотографии од посетите во штабовите на локалните ограноци на УМС. Годинава и од врата до врата делел ќесички со промотивен предизборен материјал како запалки, пенкала, маици и тефтери во скопските општини. Не изостануваа ни фотографиите со премиерот Христијан Мицкоски, а описот на овие фотографии беше пишуван во победнички дух кој во тој период владееше во партијата. По преземањето на Владата, премиерот го избра Столе за да го советува за младите.
Единствените јавно достапни податоци за Столе се дека е син на Александар Пандов и дека средното училиште го завршил во приватната гимназија „Нова“, а потоа студирал на приватниот универзитет „Американ колеџ“.
Додека беше во опозиција, премиерот Мицкоски постојано ги критикуваше партиските вработувања. Во 2022 година во емисијата „Патот кон“ на Алсат изјави дека партиските книшки нема да бидат критериум за вработување, туку знаењето и вештините, иако, како што рече, тоа нема да им се допадне ниту на многумина од партијата.
„Јас како човек доколку добијам можност да ја водам владата, можам да Ви ветам дека мерит системот ќе биде основа“, одговори Мицкоски во 2023 година на прашање околу партиските вработувања како причина младите да ја напуштат државата.
Тогаш зборувајќи од позиција на професор рече дека осум од 10 од неговите студенти после дипломирањето одлучуваат да ја напуштат Македонија и повика на доследност на меритократијата при вработувањата.
Но, за напуштањето на Македонија младите размислуваат уште при крајот на средното образование. Анастасија Богоевска е ученичка во гимназијата „Јосип Броз Тито“, таа е четврта година и веќе е решена дека по матурата ќе ги спакува куферите и ќе замине од државата.Во разговор со ИРЛ вели дека иднината не ја гледа во Македонија затоа што предноста при вработување и понатамошен кариерен напредок е партиската книшка. Таа сака да студира, а потоа и да се вработи во друга земја, затоа што како што вели, сака да се цени нејзиното знаење и нејзиниот труд.
„Многу луѓе од мојата генерација веќе се обидуваат и аплицираат за стипендии. Доколку им се укаже прилика и тие би си заминале“, вели Богоевска.
Ветувањето за доследност на мерит системот на премиерот Мицкоски од опозиција, се заборави со доаѓањето на власт. Сега кога тој е прв човек во Владата, од таму не сакаат да одговорат кои квалитети и вештини на Столе пресудиле за тој да ја добие неговата доверба и функцијата во Владата. Не одговорија ниту дали за позицијата советник за млади имало и други кандидати.
Единствениот одговор од Владата беше дека досега се ангажирани само неколкумина надворешни советници кои се професори, научници, истакнати стопанственици, експерти и професионалци кои поседуваат посебни знаења и искуства во областите на долгорочно и стратешко планирање во економскиот, политичкиот систем и одржливиот развој.
„За секое именување или назначување на конкретно лице во рамки на Владата се направени анализи на нивните биографии и согласно утврдените компетенции е направен избор“, велат од прес службата на Владата. И тие, исто како и нивните претходници, не сакаат да ги споделат процедурите за избор.
Пандов нема програма, а можеби дал биографија
Во телефонски разговор со ИРЛ, Пандов рече дека неговото назначување е одлука на премиерот Мицкоски и дека не знае дали имало и други кандидати за истото место.
Го прашавме дали ја доставил својата биографија и план за работа.
„Немам дадено биографија и програма“, рече Пандов. По неколку секунди се премисли. „Мислам, биографија имам дадено, ама вака планови кои ми се за извршување на функцијата немам дадено, постапувам според постоечката програма“, одговори Пандов кој првично се запознавал со младинскиот сектор.
Не сакаше да открива повеќе детали и не упати одговор на прашањата да побараме во писмена форма од кабинетот на премиерот, бидејќи неговата позиција била одлука на Мицкоски.
„Сега вака ми поставувате прашања, а не бев ни спремен дека ќе ме прашувате“, рече Пандов.
Од контрапленумец до владин советник за младински политики во Владата
Младите за кои Пандов треба да му дели совети на премиерот Мицкоски во изминативе години се соочуваа со сериозни проблеми. Дел од оние кои по завршувањето на средното училиште сакаа да студираат во главниот град мораа да живеат во мизерни услови во некои од студентските домови. Се прехрануваа со оскудни студентски оброци поради што се организираа и протести. Повеќето студенти се жалеа дека се превисоки дури и неминовните давачки на државните универзитети. А, речиси сите на таа возраст се соочуваат и со стравови околу вработувањето по завршетокот на студиите. Стравуваат и за понатамошната егзистенција поради која голем дел од младите се иселија од Македонија, во земји каде нивниот труд ќе биде препознаен и вреднуван. Овие проблеми и стравови им се помалку познати на луѓето кои имале можности и привилегии на приватно школување уште од средното училиште какви што имал новиот советник за млади Столе Пандов.
Бидејќи не ја добивме биографијата на Пандов од Владата, го побаравме повторно за да ни ја испрати. Биографијата ја издиктира на телефон. Ни кажа дека четири години работел во Шпаркасе банка и дека таму сменил неколку сектори, потоа речиси две години работел во Кроација осигурување.
На прашањето дали учествувал во студентски или средношколски активизам, Пандов рече дека бил контрапленумец.
За себе смета дека е вистинскиот избор за позицијата која ја добил, бидејќи изминатите години поминал многу километри низ градовите во Македонија за да види како живеат младите. Тој тврди дека неговиот татко нема улога во неговото назначување, иако низ годините луѓето сметале дека сѐ што ќе постигне во животот е заслуга на татко му.
„Татко ми никогаш за мене не ургирал за ништо. Не ме носел ни по настани. Сите работи сам ги имам направено со тимот на УМС, веќе пет години сум и во Извршниот комитет“, вели Пандов во разговор со ИРЛ.
Со изборот на Столе за советник за млади во владата се задоволни и неговите сопартијци од УМС.
Го прашавме претседателот на УМС, Сергеј Попов, дали Столе Пандов бил најдобриот избор за оваа позиција во споредба со останатите членови на УМС.
„Изборот според мене е одличен. Не знам дали е најдобар, ама е одличен“, вели Попов.
Во разговор со ИРЛ, Попов вели дека кој и да бил избран за оваа функција од УМС, тој ќе кажел дека е најдобар затоа што сите му се сопартијци и сите се квалитетни луѓе. Тој не знаел дека Столе ќе биде назначен за советник за млади бидејќи во партијата и со премиерот Мицкоски никогаш не разговарале на тема вработувања.
Студентскиот и средношколскиот лидер го запознавале Столе со функционирањето на државните универзитети и училишта
ИРЛ ги побара и студентскиот лидер на универзитетот Св. Кирил и Методиј (УКИМ), Александар Николовски и средношколскиот лидер Берин Мухамед. И двајцата први иницирале средба со младиот советник.
Александар Николовски опишува дека состанокот со Столе Пандов поминал одлично и дека тој бил отворен за комуникација. На првичниот состанок се запознавале, затоа што Столе не бил толку добро упатен во студентското функционирање и активностите на УКИМ. Николовски вели дека Столе нема големи надлежности, туку ги застапува младите и дека ги пренесува нивните ставови и побарувања во Владата.
„Подобро е во иднина за младински претставник во Владата да биде избран некој кој имал улога во средношколски или универзитетски активизам“, вели Николовски.
Студентите веќе имаат побарано средба со премиерот Мицкоски, а истиот став би го кажале и на средбата. Според Николовски тоа не значи дека се спротивставуваат на сегашниот избор на советник за млади во Владата, но нормално би било во иднина изборот да се направи во координација со студентските и средношколските сојузи. На тој начин би се избрал застапник за интересите на младите во Владата кој веќе имал искуство со средношколски и студентски организации.
Лидерот на средношколците, Берин Мухамед, се сретнал со Столе Пандов два пати. Првиот состанок бил во Владата и се зборувало за отворање на младински совети и младински центри за средношколците. Втората средба, случајна, во Берлин.
„Се сретнавме и во Берлин, тој дојде последните неколку дена заедно со премиерите и делегатите. Не знам колку до сега бил активен и вклучен во средношколски и студентски организации“, вели Мухамед.
На првата средба каде што Столе од позиција на советник за млади требало да ги слушне потребите на Сојузот на средношколците, тој им дал број и од Министерството за социјална политика, демографија и млади, во кое во реалноста делот за млади сè уште е нефункционален.
Младите се дел само од името на новото Министерство за социјална политика, демографија и млади
Во предизборните ветувања, младите се најдоа во фокусот на политичките програми. Програмата на ВМРО-ДПМНЕ беше изобилие на идеи со кои би се подобрил животниот стандард на младите луѓе. Една од идеите беше до Собранието да се предложи реорганизација на надлежностите на неколку министерства меѓу кои и Министерството за труд и социјална политика. Замислата беше сегментот за млади да добие секторско значење и приоритизација во новото министерство за социјална политика, демографија и млади. Во рамки на новото министерство требаше да се формира и центар за истражување на младински прашања кој ќе има за цел да ја следи имплементацијата на оперативните планови кои ќе произлезат од Националната стратегија за млади.
Од формирање на новата Влада поминаа четири месеци. Веб-страницата на новото Министерство за социјална политика, демографија и млади сè уште не е ажурирана, па таму сè уште стои старото име на Министерството за труд и социјална политика. Новото име може да се сретне само на вестите околу активностите на министерот Фатмир Лимани. Но, младите во ова министерство моментално ги има само во името.
Нов сектор за младите во министерството сè уште не е отворен затоа што уште не се испратени на одобрување измените околу внатрешната организација и систематизација на работните места за да може да се формира новиот сектор.
„Истражувачкиот центар чие што формирање се планира во рамките на секторот за млади сè уште не е отворено. Нема вработени и работно ангажирани лица коишто работат на области од интерес на младите“, велат од Министерството.
Од сите млади луѓе од земјите во Југоисточна Европа, најмногу сакаат да се иселат оние кои живеат во Македонија
Резултатите од истражувањето „Студија за млади луѓе од Југоисточна Европа“, кое го спроведе фондацијата Фридрих Еберт покажа дека 42,67 проценти од младите во Македонија сакаат да ја напуштат државата. Младите навеле дека сакаат да си заминат од државата поради лошиот социјален, животен и економски стандард и услови.
Поврзани стории:
Кој му дели памет на премиерот: Алекс Ружин, Венко Андоновски
Снимател и водителка меѓу партиските кадри кои станаа посебни советници на министрите
