Шестмина директори од АД Електрани се осомничени за перење на пари и злоупотреби при тендерски постапки во државната компанија. Штетата која е направена врз државниот буџет е проценета на 6,5 милиони евра. Во денешната акција со кодно име „Адитив“ опфатени се вкупно 23 лица, а случајот го води Обвинителството за гонење на организиран криминал и корупција. ИРЛ објави две истражувачки стории преку кои откри како службеничка од пошта без никакво искуство во хемискот бизнис им продаде на Електрани адитив неколку пати поскап од неговата вистинска пазарна вредност и како високопозиционирани лица во власта ѝ овозможиле да добие пристап до милионските тендери на ЕСМ.
Фирмата „Браинкоде“ и сопственичката Маја Јорданова е под истрага за набавката на адитиви за термоцентралите во Битола и Кичево. Обвинителството за гонење организиран криминал и корупција заедно со полицијата од 27 ноември до вчера вршеле претреси на локации во Битола, Неготино, Велес, Кичево и Скопје. Кај тројца осомничени пронајдени се 130 илјади евра во кеш. Поднесени се кривични пријави против 23 осомничени и против две фирми – една од Скопје и една од Неготино.
Според официјалното соопштение на МВР осомничените формирале злосторничко здружение и свесно ги повредиле постапката за јавен повик и постапката за доделување јавна набавка.
Дел од групата која се гони за перење пари како и злоупотреба на службена положба се поранешните директори на Електрани на Северна Македонија (ЕСМ) Васко Ковачевски и Васко Стефанов, поранешниот директор на ТЕЦ Неготино Небојша Стојановиќ, поранешниот директор на РЕК Битола Пеце Матевски, како и поранешните директори на комерцијални работи во АД ЕСМ Ардијан Муча и Данчо Стојановски кој е ѝ братучед на Маја Јорданова од Велес сопственичка на компанијата „Браинкоде“ која на ЕСМ и го продаде адивиот.
Според првичните сознанија на обвинителството и полицијата од продажбата на овој адитив против создавање згура и троска во котлите на РЕК Битола и ТЕЦ Осломеј организираната група овозможиле корист од над 6,5 милиони евра.
„Потоа, со намера да го прикријат движењето на парите за кои знаеле дека се прибавени со кривично дело Злоупотреба на постапката за јавен повик, доделување на договор за јавна набавка или јавно – приватно партнерство од чл.275-в од КЗ, дел од осомничените организатори и дел од осомничените припадници на злосторничкото здружение во периодот од 24.11.2023 до 28.06.2024 година во Битола, Неготино и Скопје пуштиле во оптек, примиле пари, извршиле пренос на паричните средства и подигале готовина во вкупен износ од 6,7 милиони евра“, соопшти Обвинителството за гонење организиран криминал и корупција.
ИРЛ на 21 февруари годинава објави дека компанијата „Браинкоде“ од Скопје во сопственост на Маја Јорданова од Велес добила бизнис од ЕСМ вреден речиси седум милиони евра, иако компанијата немала ниту еден вработен. Седиштето на компанијата се наоѓа во семејна куќа во скопската населба Ѓорче Петров. На истата адреса се регистрирани повеќе фирми, чии сопственици или управители се луѓе од Велес. „Браинкоде“ е основана во септември 2017, како компанија која ќе се занимава со трговија со канцелариски материјали, опрема и хартија.
Веќе на 13 јуни годинава ИРЛ го објави второто истражување преку кое откривме дека адитивите за термоцентралите компанијата „Браинкоде“ им ги продала за речиси три пати поскапо.
ИРЛ заедно со партнерски организации од Европа, дел од Меѓународниот проект за меѓународно истражување на случаи за организиран криминал и корупција (OCCRP), се обидуваше да дознае која е пазарната цена на купените хемикалии. Иницијалниот сомнеж дојде од компании од регионот кои ни посочија дека цената на продадените адитиви е енормно повисока од пазарната. Документите до кои дојде ИРЛ тогаш покажаа дека „Браинкоде“ на ЕСМ му ги продала адитивите по многу повисоки цени од оние кои се нудат на пазарот.
За адитивот со сериски број RPT 601 набавен за РЕК Битола, „Аквафлекс“ на нашата партнерска организација од Италија ѝ понуди цена од 5,03 евра по килограм. ЕСМ го платила по 18,57 евра за килограм. Разликата во цената за целата набавена количина од 190 тони е 2,6 милиони евра.
За адитивот со сериски број RPT 602 набавен за ТЕЦ Осломеј „Аквафлекс“ понуди цена од 5,57 евра по килограм. ЕСМ го платила 16,26 евра по килограм. Разликата во цената за целата набавена количина од 120 тони е 1,3 милиони евра.
Маја Јорданова сопственичката на „Браинкоде“ за ИРЛ тогаш објасни дека цената е реална а ЕСМ се правдаше дека влијание врз целосната сума имале пумпите и сензорите потребни за аплицирање на адитивот. ИРЛ го провери и ова. Инсталацијата на системот би чинела по 19 илјади евра за двете термоцентрали.
Обиди за поткуп за да се спречи истражувањето на ИРЛ
Еден од осомничените – Небојша Стојановиќ поранешен директор на Термоелектроцентралата (ТЕЦ) Неготино проба да тргува со влијание преку позицијата која тогаш ја извршуваше. Со непристoјна понуда Стојановиќ сакаше да издејствува да не се објави вториот дел од истражувањето на ИРЛ „Службеничка од пошта ги штитела централите на ЕСМ од пепел ‘пеплосан’ државниот буџет“.
„Со директорот на Тец Неготино Небојша Стојановиќ на крајот на февруари се сретнавме во кафуле во центарот на Скопје. Ние како новинари од него баравме одговори каква е неговата улога во тендерската постапка за набавка на адитивот и го соочивме со докази дека тој порано бил бизнис партнер со фабриката „Аквафлекс“ од Милано“, вели Маја Јовановска.
Стојановиќ на новинарите од ИРЛ им понуди пари, а самоуверено дел од неговата понуда беше и да формираат фирма која потоа би добила тендер од Град Скопје.
„Се обидуваше да не убеди дека сторијата нема јавен интерес иако ја посочивме неговата инволвираност. Кога му стана јасно дека имаме докази кои укажуваат дека Маја Јорданова службеничката во пошта имала помош за да го купи адитивот и да го продаде на ЕСМ, ни’ понуди да основаме компанија со која би добиле потоа тендер од Град Скопје. Беше чудно како директорот на ТЕЦ Неготино ќе посредува и наводно ќе среди да добиеме тендер од градот и од каде ја црпи таа моќ“, вели Бојан Стојановски новинар во ИРЛ.
ИРЛ откри и заедничка фотографија на поранешниот директор на ТЕЦ Неготино Небојша Стојановиќ и сопственикот на компанијата од Италија од која „Браинкоде“ го купи адитивот.
Од сите 23 лица опфатени со истрагата единствено е недостапен поранешниот директор на АД ЕСМ Васко Ковачевски кој се наоѓа надвор од државата.
Акцијата е во тек, се обезбедуваат материјални докази врз основа на кои ќе се донесе одлука за примена на мерките на обезбедување на осомничените, за што јавноста ќе биде информирана во текот на утрешниот ден, велат од ОЈО.
