Како Општина Тетово му помогна на професорот Фатон Мурсели незаконски да гради на Шапка на туѓа земја

Во модерна викендичка на Попова Шапка се релаксира Фатон Мурсели, угледен професор од Тетовскиот универзитет, чија сопруга е претседателка на Комисијата за урбанизам во Тетово. Мрежа од геодети, општински службеници и инспектори сториле сѐ за да личи дека викендичката е легализирана дивоградба од пред 2011-та, иако истата била изградена во 2024 година. Злоупотребите вклучуваат неточен геодетски елаборат и фалисификуван инспекциски надзор. Градоначалникот Биљал Касами се оградува од случајот.

Известуваат: Иван Блажевски, Пелагија Стојанчова, Бојан Стојановски; Графика: Лука Блажев

Она што започнало како идиличен сон за планинска куќа, се претворило во разочарување за Муамет Бејтулахи, кој потекнува од тетовското село Челопек, но живее во Србија.

Во 1987 година, кога имал едвај дваесетина години, државата понудила земја за викендички на Попова Шапка.

„Плацовите не беа скапи, чинеа малку, околу 2 000 тогашни германски марки“, ни раскажа Муамет (60) за, како што го опиша, неговиот прв купен имот во животот.

Тетовска фирма му изработила и проект за викендичка. Но, во тие последни години на Југославија, тој се преселил во Србија. Следуваа транзиции, војни, па тој со години не доаѓал на Шапка. Три децении подоцна, кон крајот на август минатото лето, додека бил во земјава, добил информација дека на плацот некој друг си гради викендичка.

Ангажирал адвокат од Скопје, па на 20 август заедно се качиле на Шара и затекнале мајстори. Ги замолиле да го викнат газдата за кого работат, по што тие повикале извесен Мурсел Мурсели.

Муамет го прашал како го добил имотот, ни раскажа адвокатот Горан Илиев, на што Мурсел му одговорил дека го купил од сосед. Муамет побарал телефонски да се слушне со тој сосед. Лицето негирало дека некому му продало имот по што, како што тврди адвокатот, реагирал Мурсел:

„Не, чекај… да ти објаснам како го добив… Да не се расправаме со комшиите… Мене ми дадоа подарок, правам документи за легализација…“, ни го раскажа Илиев разговорот кој наводно следувал потоа меѓу двајцата.

По ова адвокатот заедно со Муамет отишле во полициската станица на Попова Шапка. Повикале полицајци да дојдат со нив кај плацот. Тие дошле, собрале информации и составиле известување кое неколку дена подоцна му го пратиле на адвокатот.

Но, полицајците пријавата ја завеле како кривично дело самовластие, а не како бесправно градење, ни раскажа Илиев. За тоа дело може да се поведе само приватна тужба, а за бесправно градење државата сама поведува постапка по службена должност.

Дополнително, во документот полицајците детално напишале како течел службениот разговор кај објектот:

„Од наша страна е извршен разговор со посоченото лице Мурсел Мурсели, каде што тој се изјасни дека не е инвеститор, односно за посочената викендичка инвеститор е лицето Фатон Мурсели, син на пријавениот“, пишува во полициското известување.

Полицајците навеле дека разговарале и со Фатон Мурсели (понатаму во текстот Професорот). Тој е актуелен професор на државниот Тетовски универзитет, некогашен новинар и портпарол на Општина Тетово. Тој им потврдил дека ангажирал градежни работници за да работат на викендичката. Но, рекол оти таа му припаѓа на негов роднина. Го посочил името Сали Исени од селото Нераште, за кого нагласил дека се наоѓа на привремена работа во Данска.

„Со Сали сме баџанаци. Жените ни се сестри“, ја појасни подоцна Мурсел Мурсели во разговор за ИРЛ роднинската врска со Исени.

Кога побаравме од Мурсел да ни раскаже што се случило тој ден на Шапка, ни рече дека од никого не купил ништо и оти не знае зошто го прашуваме за случајот.

Инаку, Сали Исени (понатаму во текстот Данецот) на Шапка имал и друга куќа на само два плаца од местото каде што летото се одвивале градежните работи. ИРЛ најде доказ дека во тој период Исени ниту за таа куќа сѐ уште немал имотен лист.

Една недела подоцна (на 27 август) адвокатот Илиев побарал надзор кај плацот да изврши и општинскиот градежен инспекторат од Општина Тетово. Сакале да дознаат кој стои зад целата постапка и што точно се случило.

Настаните што ИРЛ откри дека ѝ претходеле на пријавата и кои следувале потоа ниту Бејтулахи ниту неговиот адвокат во тој момент не можеле да ги насетат.

Неточна изјава дека куќата е изградена пред 2011 година 

Како што нѐ информираа од Општина Тетово, по стартот на процесот за легализација на дивоградбите во 2011 година, добиле вкупно 14 528 барања за решавање на правниот статус на нелегални објекти.

Новинарите утврдија дека меѓу предметите кои во 2024 година биле позитивно решени, било и барањето на Данецот.

Но, истражувањето на случајот нѐ врати цели осум години назад. Прво откривме дека на 29 март 2016 година Данецот поднел барање за легализација на викендичка на Попова Шапка. Како лице за контакт го навел Мурсел Мурсели и го запишал неговиот мобилен телефонски број.

Во поднесеното барање што го видовме пишува дека со него требало да се приложат и докази дека објектот бил приклучен на струја или вода пред 3 март 2011 година или барателот да донесе изјава заверена на нотар дека објектот бил изграден пред тој датум. Данецот избрал да однесе изјава, но тоа го сторил осум години по поднесувањето на барањето за легализација.

Кај нотар во Тетово на 25 април 2024 година заверил таква изјава, а во истиот ден, но кај друг нотар, Данецот му дал полномоштво на Професорот за да го застапува во процесот на легализација.

Муамет Бејтулахи од Србија, пак, тврди дека на тоа место, за кое вели оти било негово, во годините наназад немало куќа.

„Во 1988 година изградив темели со еден мајстор. Подигнавме три темели, како ѕидови и ги покривме, колку нешто да има. Така ни рекоа тогаш, за да не го загубам местото. Не беше куќа“, ни рече Бејтулахи.

За да го провериме ова тврдење, побаравме сателитски снимки од глобалниот интернет-пребарувач „Гугл мапс“. На нив може да се види што имало на определено место во определени години.

На снимките забележавме дека во 2016, 2017 и 2022 година на плацот нема куќа. На една од снимките може да се забележат некакви ниски ѕидови обраснати со вегетација.

Куќа на ова место се појавува на сателитска снимка дури во 2024 година. Тоа се дури 13 години подоцна од 2011-тата, за кога Данецот дал изјава дека таму веќе имал викендичка.

Потоа ИРЛ пронајде и четири видеа снимени со дрон на Шапка и објавени на Јутјуб. Првото, поставено во септември 2016, второто во март 2019, третото во септември 2020, а четвртото во февруари 2023 година.

И на нив се забележува дека во годините кога биле објавени на местото немало куќа, туку само некаква ниска градба.

Геодетски елаборат за викендичка дух

Откако Данецот поднел барање за легализација во 2016 година, геодетската фирма „Геополог“ од Тетово составила елаборат за она што измериле на теренот во 2017 година. Имено, тие запишале дека наишле на куќа со подрум, приземје и поткровје. Детално е нацртана со координати на детални точки и навеле вкупна површина од 132 квадратни метри.

ИРЛ побара и доби документи за овој предмети во Управата за катастар во Тетово. Таму го најдовме и геодетскиот елаборат од „Геополог“. На првата страница е запишан датумот 22.9.2017 година, но веднаш забележавме дека ги нема датумот и часот на дигиталниот потпис на управителот на оваа фирма, Ајдин Нуредини.

ИРЛ се обрати во компанијата КИБС (Клириншко меѓубанкарско биро-Скопје), која е еден од овластените издавачи на квалификувани дигитални сертификати за електронски потписи во земјава. Прашавме дали секој електронски потпис треба да содржи датум и час?

„За да бидеме сигурни во податоците за времето и датумот во процесот на потпишување, потписот треба да е комбиниран со временски жиг“, ни одговорија од КИБС.

Појдовме во „Геополог“ во Тетово и се сретнавме со Ајдин Нуредини. За отсуството на датумот и часот на дигиталниот печат ни рече дека имале некаков дефект, но оти од КИБС им рекле да продолжат да работат.

„Имавме дефект, го пријавивме во КИБС и – ќе дојдеме, ќе дојдеме – и уште не се дојдени“, ни изјави Нуредини.

Кога го прашавме кога имале проблем со електронскиот потпис, ни рече „пред десет дена“, иако предметот за кој го прашувавме е од пред седум-осум години.

ИРЛ сакаше да најде доказ дека геодетската компанија навистина била да мери на парцелата на Шапка во 2017 година затоа што откриените видеа и податоците од „Гугл мапс“ покажаа дека таму тогаш немало куќа. Се посомневавме во антидатирање.

Во документите што ни ги дадоа од тетовскиот катастар во елаборатот на „Геополог“ најдовме друг документ на една страница со англиски зборови, но на кирилица. На него имаше податоци што нè асоцираа на географски координати.

За експертска помош се обративме до тројца геодети во Скопје од различни фирми. Откако го видоа документот, сите ни рекоа дека личи на нешто како оригинален податок од извршено теренско мерење, но според нив не е онакво како што вообичаено изгледа.

Побаравме да ни проверат што всушност покажуваат координатите што ги навела фирмата „Геополог“ во 2017 година при мерењето на Попова Шапка.

Геодетите ни одговорија дека ако наведените координати од единствената точка во овој запис се внесат во апликацијата „Гугл мапс“, тие ќе ве одведат на територијата на соседна Албанија.

Но, ни требаше уште порелевантно објаснување. Според она што ни го кажа еден од геодетите, доколку прикажаните координати се разгледаат како аголна мерка (степени, минути и секунди), тие ќе нѐ одведат во Тетово, точно на локацијата каде што е поставена станицата на МАКПОС, сопственост на Агенцијата за катастар.

Како што ни објасни геодетот, кој побара да не го наведуваме неговото име, при работењето со ГПС-приемниците на теренот, во ваквите записи вообичаено се појавува референтната точка од мрежата МАКПОС со чија помош се добива фиксно решение, но запишана со аголна мерка, а не со децимален број.

„Како и да се толкува, оваа единствена дадена координата не се наоѓа на локацијата која ви е предмет на интерес“, ни изјави тој и нагласи дека во документот не наоѓа ниту една друга точка која го носи на Попова Шапка.

Ова укажува дека во документот кој личи на оригинален податок од извршено теренско мерење не постои електронски доказ оти во 2017 година геодети од „Геополог“ биле на Попова Шапка и ја измериле куќата за која Данецот барал легализација.

ИРЛ побара од Нуредини да ни потврди дали во 2017 година при изработката на овој елаборат за куќата биле на Шапка?

„Сме биле на самото место, да. Ги пратив геометрите“, рече Нуредини во разговор со новинарите на ИРЛ.

По овој разговор, ИРЛ најде уште едно видео снимено со дрон на Шапка. Објавено е на Јутјуб во септември 2017 година, односно истата година за која Нуредини вели дека имало куќа и оти пратил геодети. И на ова видео се гледа дека на плацот нема куќа.

Среќна 2024 година за Професорот

По осум години чекање, постапката за легализација на викендичката на Данецот почнала да се интензивира во февруари 2024 година. Општинска комисија од Тетово подготвила записник од локацијата на Шапка, а потоа до јуни следувале и други чекори.

На 12 јуни Советот на Општина Тетово на седница, која е јавно објавена на интернет, изгласал да бидат легализирани 32 дивоградби. Позитивна оцена за легализација добила и дивоградбата на Данецот.

„Во врска со точка 24 од дневниот ред за легализација, беа предложени вкупно 33 легализации. Комисијата за урбанизам при разгледувањето одлучи за 32 да донесе одобрување, а за една донесе одлука да не одобри“, гласеше објаснувањето што на седницата на Советот го даде претставник од Секторот за урбанизам и управување со градежно земјиште.

Претседателка на Комисијата за урбанизам е сопругата на Професорот, Ревиде Рамани Мурсели. Кога се одлучувало за легализацијата на објектот на Шапка, тој веќе бил овластен од Данецот во негово име да презема активности за решавање на статусот на неговата дивоградба.

Но, иако Комисијата за урбанизам донела одлука за легализациите, како што беше кажано на седницата на општинскиот совет, Рамани Мурсели ни рече дека за дивоградбите не одлучувала Комисијата за урбанизам, туку сосема друга комисија – за легализација.

„Јас ги водам постапките за планирање и немам врска со легализацијата“, изјави таа за ИРЛ.

Сепак, во тој ден, и покрај позитивната одлука на општинскиот совет, постапката законски сѐ уште не била сосема завршена за Данецот да може да добие имотен лист.

Подоцна во летото следувала реакцијата на Муамет Бејтулахи од Србија и неговиот адвокат, кога на Шапка се обратиле до МВР, а потоа и во општинската градежната инспекција. Во тој момент објектот сѐ уште бил нелегален.

Но, веќе следниот месец, односно на 16 септември 2024 година, Општина Тетово ја завршила постапката. Донела решение за легализација на викендичката, а градоначалникот Биљал Касами го потпишал. По три дена, таа била запишана во катастарот и станала имот на Данецот (Сали Исени).

Но, она што следуваше потоа нѐ изненади…

Откако Исени по неколку години поминати во разни постапки пред државата конечно станал сопственик на легална модерна куќа во туристичката населба на Шапка, ИРЛ откри дека тој одлучил да ја подари.

Видовме дека на 18 октомври 2024 година тој потпишал договор за дар токму со професорот на Тетовскиот универзитет, Фатон Мурсели.

Четири дена подоцна нотарка во Тетово изработила и солемнизација. Но, во нотарскиот документ што го видовме стои дека Данецот бил застапуван преку полномошник, а тоа бил таткото на Професорот, односно Мурсел Мурсели.

На 24 октомври објектот веќе бил запишан во катастарот и Професорот станал сопственик на убава подарена викендичка на Попова Шапка.

Но, и покрај тоа што неговото име го пишува како „полномошник“ во договорот за солемнизација, Мурсел Мурсели демантираше.

„Не сум јас. Имате погрешни податоци. Полномошник е Фатон Мурсели“, рече тој за ИРЛ, иако видовме информација дека на 21 октомври тој добил полномоштво од Данецот.

На крајот од разговорот Мурсел ни рече дека ако има потреба ќе си земе адвокат.

„Ако се запре оваа постапка во ред, ако не ќе си тераме до крај“, ни најави тој.

Истиот ден, на 24 октомври, со имотниот лист в рака Професорот отишол во општинската градежна инспекција во Тетово и им го покажал. Ги уверил дека објектот за кој го повикале да дојде е негов.

Но, кај инспекцијата тој требало да се појави месец и половина порано.

ИРЛ детално утврди што се случувало и со инспекцискиот надзор откако адвокатот Илиев пријавил бесправно градење. Записникот од направената инспекција помина низ неколку корекции.

Додека траеше новинарското истражување, многупати на различни начини пробавме да разговараме со Данецот за да му поставиме повеќе прашања. Контакт од него побаравме и од Фатон Мурсели, но тој ни рече: „Јас контактирав со Сали, тој не сака да контактира, сака да контактира само со надлежните органи“.

Тетовската градежна инспекција со пишман-документи

Откако адвокатот на Муамет Бејтулахи побарал на Шапка да појде инспекција, општинскиот градежен инспектор во Тетово по половина година изработил записник од надзорот.

ИРЛ по имејл праша во Општината што утврдила инспекцијата? Откако неколку дена не добивавме одговор, отидовме во Тетово каде што се сретнавме со градежниот инспектор и претставници на одделот за комуникација со јавност. Ни дадоа копија од записникот, а новинарите инсистираа да пополнат формулар за пристап до информации од јавен карактер бидејќи усно бараме таква информација. Но, службите оценија дека нема потреба од таква формалност.

Веќе следниот ден од Општина Тетово побараа да им го вратиме документот што самите ни го дадоа или во спротивно ќе поведат постапка. Наведоа дека сме го добиле на неформален начин.

Неколку дена подоцна записникот му го вративме лично на градоначалникот на Тетово, Биљал Касами, и добивме нов. Но, тој беше различен од првиот.

Во првиот документ што ни го побараа назад инспекцискиот надзор беше заведен како „редовен“, а во новиот стоеше зборот „вонреден“.

Различно беа заокружени и точките дали имало или немало утврдени неправилности. Во првата верзија беше заокружено: „утврдени се следните неправилности“. Но, во новата верзија беше наведено: „не се утврдени неправилности“.

Времетраењето на инспекцискиот надзор не се совпаѓа меѓу верзијата на македонски и на албански јазик и има дури три варијанти.

Инаку, инспекторот констатирал дека инвеститорот Фатон Мурсели изградил викенд-куќа и оти градежните работи се во фаза на завршување на надворешна фасада.

Професорот добил покана да се појави во општинската градежна инспекција на 10 септември 2024 година и да достави техничка документција за викендичката. Но, тој ден Професорот не се појавил во градежната инспекција. Тогаш куќата сѐ уште била дивоградба.

ИРЛ се сретна со градоначалникот на Тетово, Биљал Касами. Беше запознаен со случајот за кој се интересираме. Побаравме да го искоментира и доцнењето на Мурсели во градежната инспекција и како е можно да дојде кога сака, а не кога службите му закажале термин?

„Тој не може, ако бил во процедура, значи во тоа време тој чекал да ги заврши процедурите, да добие имотен лист и да дојде во инспекцијата да пријави дека тоа е веќе негова сопственост“, ни рече Касами.

Записникот за инспекцискиот надзор, пак, е со датум 5 февруари 2025 година, речиси шест месеци откако адвокатот и Муамет Бејтулахи побарале да се изврши инспекција.

Записникот му бил пратен по пошта на адвокатот Илиев, но од Општината и нему му рекле да го врати затоа што имало грешки.

Илиев за ИРЛ изјави дека кога бил во Тетово на 12 февруари годинава на увид добил верзија со сосема други датуми од првите два што ги добија новинарите. Официјално по пошта сѐ уште не го добил новиот документ кој од инспекцијата му ветиле дека ќе му го пратат.

За изменетата содржина на документите, Илиев објаснува дека има строго утврдена законска постапка која мора да се почитува. Членот 97 од Законот за општа управна постапка предвидува дека кога се исправаат грешки во управен акт, во случајов тоа е записник од инспекциски надзор, органот што го издава документот треба да издаде посебен управен акт за исправката.

„Забелешката ја потпишува службеното лице кое го издало управниот акт за исправката“, пишува во Законот.

Во вториот инспекциски извештај што ИРЛ го доби од Општина Тетово не беше наведено дека има исправки, иако содржината беше различна во двата документи издадени од Општина Тетово.

МВР: Фатон Мурсели можен сторител на делото самовластие

Откако во август лани полицајците од Попова Шапка го завршиле разговорот со Мурсел и Фатон Мурсели за плацот каде што се вршеле градежните работи, во известувањето до адвокатот додале уште еден ред.

„Ве информираме дека како можен сторител на делото е лицето Фатон Мурсели и дека делото се гони по приватна тужба“, напишале припадниците на МВР.

„Вила 378“ – пишува денес на дрвена ознака закачена како добре дојде покрај влезната порта на модерно изградената викендичка на Професорот. Објектот е и под видеонадзор. Пред влезот видовме палета со бехатон-плочки, веројатно за уредување на тротоарите околу куќата. Новинарите заѕвонија за да се сретнат со домаќините. Никој не отвори.

Последно, пред Нова година, видовме дека Професорот поднел барање за отуѓување на државното земјиште под куќата. До крајот на февруари во имотниот лист не пишуваше дека земјиштето станало негово.

Кога пред неколку дена повторно зборувавме со Муамет Бејтулахи од Србија, ни рече дека е свесен оти можеби води веќе загубена битка.

 „Можеби некогаш ќе се реши, можеби нема да се реши. Но, тоа е емотивно место за мене“, ни рече тој.

Како што додава адвокатот Илиев, новите газди на местото се покажале како гостопримливи на крајот од разговорот со неговиот штитеник.

„Имаше понуди ‘ако сакаш да ми простиш, слободно дојди, вратата ти е отворена. Кога сакаш можеш да преспиеш, исто како да си дома’“, вели тој.

Градоначалникот на Тетово, Биљал Касами, коментирајќи го случајот со легализацијата на оваа куќа, ни нагласи дека тој ги гледа документите на крајот од постапката. Тука не видел ништо спорно, а одлучувал врз основа на информациите што ги добивал од соработниците.

„Јас не можам да утврдам дали некои документи се вистинити или не. Тоа е друга процедура и друг орган може да го утврди тоа“, изјави Касами.

Во Општина Тетово нѐ информираа дека кај нив решение чекаат уште околу 2 000 барања за легализација на дивоградби.